Đi xe máy ở Hà Nội mỗi ngày, nhưng ít ai bàn về thứ nằm ngay dưới chân mình: đôi giày hay đôi dép. Cho tới một buổi mưa, khi bàn đạp trơn và đế dép nhẵn, và cú chống chân lúc đèn đỏ trượt hẳn khỏi vị trí, khi đó đôi dép mới trở thành đề tài. Bài viết này nói về việc chọn giày dép khi đi xe máy một cách thực tế, không theo mốt mà theo các tình huống thật trên đường.
Đế giày và các tình huống chống chân
Yêu cầu số một với giày đi xe không nằm ở vẻ ngoài mà ở đế: nó phải bám được cả mặt đường khô lẫn ướt, vì công việc thường xuyên nhất của chân người lái, sau khi điều khiển ga và phanh, chính là chống xuống mặt đường khi dừng. Đế quá cứng và nhẵn là công thức trượt kinh điển trên sơn đường ướt, còn đế mềm có rãnh bám giữ được cảm giác cả khi chống lên vạch sơn, nắp cống hay mép vỉa hè. Một phép thử đơn giản khi mua giày: ấn đế lên mặt bóng và kéo nhẹ, nếu cảm giác trượt ngay từ đầu, lên xe cũng sẽ trượt theo đúng cách đó.
Dép lành, dép quai ngang và các loại không nên
Không phải dép nào cũng như nhau trên yên xe. Dép có quai ngang hoặc quai sau giữ chặt bàn chân vẫn chấp nhận được cho các chặng ngắn, nhưng dép lơ ở mũi chân, loại chỉ có một cái kẹp ngón, là lựa chọn tồi nhất: một cú xóc, một pha phanh nhẹ hoặc một lần xuống xe vội đều có thể tuột dép đúng lúc chân cần bám bàn đạp. Vấn đề không phải là dép hay giày, mà là đôi chân có được giữ chắc trên bàn đạp hay không. Với các chuyến dài hoặc đi đường nhiều xe cộ, giày kín có khoá hoặc buộc dây luôn là lựa chọn an toàn hơn, dù nó mất vài phút mang vào hơn.
Công sở,
phố đi bộ và các bộ quần áo riêng
Thực tế Hà Nội là nhiều người đi xe trong trang phục công sở, và đôi giày da mũi nhọn hay đôi giày cao gót không được thiết kế cho bàn đạp. Nếu công việc đòi hỏi trang phục thế này, hãy cân nhắc mang giày công sở trong cốp và đi bằng đôi giày mềm trên đường, hoặc chọn các dòng giày da mũi tròn đế bám có thể dùng được cho cả hai vai trò. Với các chuyến đi chơi, câu chuyện nhẹ hơn, nhưng vẫn đáng suy nghĩ: đôi dép đẹp cho buổi cà phê có thể là đôi dép tệ cho nửa tiếng chạy xe tới đó, và giải pháp thường chỉ là một cặp dép mỏng mang theo.
Mùa đông, mùa hè và chuyện giữ ấm hay thoáng
Đi xe mùa đông Hà Nội, bàn chân là nơi mất nhiệt nhanh nhất do đón gió trực tiếp, và đôi giày mỏng thoáng sẽ biến mỗi chặng sáng thành một buổi thử thách. Giày kín cổ, tất dày, hoặc thậm chí một lớp bọc ngoài giày đều giúp các chặng sớm mùa lạnh dễ chịu hẳn. Ngược lại mùa hè, giày kín bít gây nóng và hầm chân, nên các dòng giày vải thoáng hoặc giày lưới là lựa chọn hợp lý, kèm tất cotton thấm mồ hôi. Hai mùa hai cặp giày nghe phiền, nhưng chân được chăm sóc đúng nghĩa là người lái đỡ phân tâm trên đường.
Khi chân ướt hoặc giày bị thấm
Mùa mưa, chân ướt gần như là chuyện chắc chắn, và vấn đề kéo dài sau đó: giày ẩm vừa khó chịu vừa sinh mùi nếu không được xử lý. Với giày vải, nhét giấy báo hoặc gói hút ẩm vào qua đêm giúp khô nhanh và giữ form, còn các loại giấy sấy bằng nhiệt mạnh đều không nên, vì làm cong đế và hỏng keo. Trên đường, nếu phải đi mưa dài, chấp nhận ướt và đi chậm an toàn hơn là cố giữ khô bằng các tư thế né nước méo mó làm mất tay lái. Một đôi dép dự phòng mỏng trong cốp mùa mưa là món nhỏ đáng giá, ít nhất cho buổi chiều sau khi giày chính đã hy sinh ở buổi sáng.
Bàn đạp, càng ốp chân và các điểm ma sát
Giày đi xe còn tương tác với các bộ phận của xe: bàn đạp có răng bám có thể mài mòn đế giày mềm, càng ốp chân nóng lên dưới nắng có thể làm khó chịu qua các loại giày mỏng, và các cạnh kim loại của cần số đối với xe số có t hể cọ vào mũi giày. Với xe thuê, hãy quan sát các điểm tiếp xúc này trong ngày đầu: nếu bàn đạp quá sắc hoặc càng ốp có cạnh lởm, đó là điều đáng báo nơi cho thuê thay vì âm thầm chịu. Về phía mình, các đôi giày có mũi gia cố hoặc đế dày hơn chịu được các ma sát này tốt hơn các đôi giày mỏng manh.
Đi bộ nhiều trong ngày và sự linh hoạt của giày
Một ngày ở Hà Nội của khách du lịch thường gồm cả đi xe và đi bộ nhiều giờ, và đây là lúc lựa chọn giày trở thành bài toán thực sự: giày lái xe chắc chắn thường cứng và nặng khi đi bộ dài, còn giày đi bộ mềm lại mỏng trên bàn đạp. Sự dàn xếp thực tế là chọn các dòng giày thể thao đế bám vừa phải, trọng lượng nhẹ, độ uốn vừa đủ, hoặc mang theo hai lớp tất để điều chỉnh. Với khách thuê xe máy đi tham quan, kiểu lựa chọn này đáng được nghĩ đến từ lúc xếp vali, vì đôi chân là phương tiện của cả hai nửa ngày, không chỉ nửa ngồi trên yên.
Vệ sinh và tuổi thọ của giày đi xe
Giày đi xe hàng ngày bẩn nhanh gấp nhiều lần giày chỉ đi bộ, vì bụi đường, dầu loang và nước mưa đều bám theo mỗi chặng. Nhịp vệ sinh hợp lý là lau bụi mỗi vài ngày và giặt theo hướng dẫn của loại giày mỗi vài tuần với cường độ đi nhiều. Kiểm tra định kỳ đế và mũi giày cũng đáng làm: đế mòn nhẵn thì đã đến lúc thay, vì mọi tính năng an toàn của giày đều phụ thuộc vào lớp đế còn làm việc. Với người thuê xe dài hạn, một đôi giày tốt được giữ sạch còn ảnh hưởng đến cả cảm giác mỗi sáng lên xe, thứ tưởng nhỏ nhưng cộng dồn thành chất lượng của cả kỳ.
Chân đau và các vấn đề nhỏ tích tụ
Đi xe máy nhiều giờ mỗi ngày với đôi giày không hợp có thể tạo ra các vấn đề nhỏ tích tụ: đau nhức phía trước bàn chân do các ngón bị ép, mòn da ở gót do ma sát, và tê bì ở mu bàn chân vì quai dép hoặc cổ giày quá chật. Các dấu hiệu này thường âm ỉ và bị coi là chuyện bình thường của người đi nhiều, nhưng chúng là tín hiệu của sự kết hợp chưa đúng giữa bàn chân và đôi giày. Khi xuất hiện, hãy điều chỉnh sớm: lót thêm lớp đế mềm, đổi cặp tất dày hơn hoặc mỏng hơn, hoặc đổi hẳn loại giày cho phần còn lại của kỳ. Bàn chân là điểm tiếp xúc gần như duy nhất điều khiển cả ga lẫn phanh sau, nên tình trạng của nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điều khiển xe.
Giày dép và trang phục mưa
Khi mặc áo mưa đi xe, đôi giày thường là bộ phận bị bỏ quên: áo quần kín nhưng nước vẫn chảy dọc theo ống chân và thấm vào mũi giày trong các chặng mưa to. Với các trận mưa dự kiến, giày kín cổ kết hợp quần dài phủ lên trên miệng giày là sự kết hợp giữ khô tốt nhất, và một cặp giày hoặc dép dự phòng trong cốp đóng vai trò phương án cứu. Đế giày trong mưa còn chịu thêm một thử thách: bùn đất lẫn sỏi nhỏ kẹp vào các rãnh đế, làm giảm độ bám ngay khi hết mưa, nên thỉnh thoảng gõ nhẹ giày vào nhau để rơi bớt các mảnh này cũng là một thói quen nhỏ đáng có trên đường dài.
Kết lại
Chọn giày dép đi xe máy là chuyện của an toàn và sự tiện dụng: đế bám trên cả đường khô lẫn ướt, bàn chân giữ chắc, giữ ấm mùa đông, thoáng mùa hè, và một phương án dự phòng cho mùa mưa. Nếu bạn cần tư vấn thêm về các phụ kiện nhỏ nên có khi thuê xe máy ở Hà Nội, liên hệ Nguyễn Tú qua trang liên hệ. Đọc thêm bài kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội và các bài kinh nghiệm khác để chuẩn bị tốt hơn cho các chuyến đi. Đôi chân vững trên bàn đạp là phần gốc của mọi tay lái vững.