Đưa người nhà xuất viện về nhà bằng xe máy chỉ nên làm khi người bệnh đi lại được chắc chắn, không vết mổ mới ở vùng bụng dưới hoặc chi chịu lực, và quãng đường ngắn dưới mười lăm cây số. Trả lời ngắn gọn: nếu bác sĩ hoặc điều dưỡng nói người bệnh có thể đi xe hai bánh thì mới làm, và khi đã làm thì đi chậm, chọn tuyến bằng phẳng ít gờ giảm tốc, người nhà ngồi sau có sẵn người đỡ ở cả hai đầu chặng. Mọi trường hợp còn lại, gọi xe ôm thương hiệu, taxi hoặc xe của người thân, chi phí chênh hơn chút đổi lấy phần rủi ro bị loại bỏ hẳn.
Đánh giá trước khi quyết định chở bằng xe máy
Câu hỏi đầu tiên và quan trọng nhất không phải là bao xa, mà là người bệnh ngồi lên yên xe được không. Ngồi trên xe máy đòi hỏi lưng giữ thẳng, hai tay bám, hai chân chống khi dừng, và cả người chịu rung của mặt đường. Người vừa mổ bụng, vừa băng bột chân tay, vừa đặt lại khớp, hoặc đang dùng thuốc gây buồn ngủ, đều không đáp ứng được các yêu cầu này. Người già yếu chân, dù bệnh đã ổn định, cũng rất dễ mất thăng bằng lúc lên xuống xe.
Câu hỏi thứ hai là vết thương ở đâu. Vết mổ hoặc vết thương vùng hông, đùi, khuỷu, đầu gối sẽ trực tiếp chịu đè lên yên hoặc gập khớp khi ngồi, mỗi cú rung truyền thẳng vào chỗ đang liền. Vết thương vùng vai, lưng chịu đai ba điểm của tư thế ngồi. So sánh đơn giản: nếu việc ngồi trên ghế gỗ cứng nửa tiếng khiến người bệnh khó chịu thì yên xe máy rung theo mặt đường còn tệ hơn nhiều.
Câu hỏi thứ ba là ai lái. Người lái cần là người quen tay lái với người ngồi sau này, biết phanh mềm, và không căng thẳng. Đưa người bệnh bằng xe máy không phải lúc để tập chở người sau, và cũng không phải lúc để người trong cơn lo lắng vừa mới thức trắng canh bệnh đêm trước cầm lái.
Nếu được phép chở: chuẩn bị thế nào
Chuẩn bị từ trước giờ đón, không làm tại chỗ sân bệnh viện. Người ngồi sau mặc quần dài mềm, không cứng ở đùi, mặc đủ ấm vì người mới ốm sợ gió, và mang theo một chiếc gối mỏng hoặc chăn gấp để đặt lên yên, giảm rung truyền lên vùng đang đau. Nếu vết thương ở chân, khăn quấn quanh cẳng chân vừa che vừa giữ ấm, còn nếu ở tay, cố định tay trước ngực bằng khăn treo cổ, không để tay thõng xuống phía rung.
Về xe: chọn xe ga có sàn để chân phẳng và yên thấp, người bệnh bước lên xuống dễ hơn hẳn xe số. Nếu nhà chỉ có xe số, cân nhắc đổi hoặc nhờ người thân có xe ga chở, phần còn lại của đoàn đi theo sau. Trước giờ đón, kiểm tra xăng, phanh, lốp, vì dừng giữa đường đổ xăng với người bệnh phía sau là việc cần tránh bằng mọi giá.
Người đi kèm: nếu có thể, một người thứ ba đi xe sau theo kèm, giữ đồ đạc lẻ tẻ của người bệnh, để người bệnh trên xe chính không phải xách gì. Đồ đạc xuất viện nên được người nhà đón trước chuyển về nhà từ hôm trước, chỉ giữ lại người và một túi nhỏ tài liệu.
Tuyến đường và tốc độ
Chọn tuyến theo tiêu chí bằng phẳng và ít gờ, không theo tiêu chí ngắn nhất. Một cây số thêm mà tránh được năm gờ giảm tốc là cây số đáng giá. Nói trước với người bệnh về tư thế: ngồi thẳng lưng, hai tay ôm nhẹ eo người lái hoặc bám tay cầm sau, chân đặt phẳng, và quan trọng nhất, khi xe sắp qua chỗ gồ thì người sau hơi nhấc người đứng nhẹ lên khỏi yên, giống người lái vẫn làm.
Tốc độ giữ ở mức chậm hẳn so với thường ngày, phanh sớm từ xa, vào cua rộng. Không chạy đường có nhiều xe buýt vì bus cắt làn liên tục buộc bạn phanh gấp. Gió là yếu tố hay bị quên: người mới ốm chịu gió trực tiếp vào ngực dễ viêm lại đường hô hấp, nên cho người bệnh quàng khăn hoặc mặc áo gió có mũ, kể cả ngày trời không lạnh lắm.
Dừng giữa chặng nếu quãng đường dài hơn dự kiến: không cố về nhà bằng một mạch, dừng ở chỗ có ghế cho người bệnh ngồi nghỉ năm phút. Về đến nhà, đừng để người bệnh tự xuống xe một mình, người lái xuống trước, chống xe chắc chắn, rồi đỡ người bệnh xuống theo hướng không vấp vào pô nóng.
Những trường hợp tuyệt đối không chở bằng xe máy
Bốn nhóm không bàn cãi. Một, người vừa phẫu thuật trong vòng vài ngày, trừ khi bác sĩ chủ trì nói rõ là đi xe hai bánh được. Hai, người băng bột chi dưới, vì chân băng bột không thể chống và không gập được để ngồi. Ba, người dùng thuốc an thần, giảm đau mạnh hoặc thuốc gây buồn ngủ, vì có thể gục đầu trên vai bạn giữa chặng. Bốn, người bệnh chưa qua cơn hoa mắt khi đứng lên ngồi xuống, test đơn giản ở phòng bệnh: cho người bệnh đứng ngồi nhờ đứng lên ngồi xuống khỏi mép giường ba lần, nếu lảo đảo thì xe máy là chọn lựa sai.
Trong các trường hợp này, chi phí taxi hai chuyến thăm túi tiền của bạn ít hơn rất nhiều so với một lần người bệnh té từ yên xe ở giữa đường.
Chuyện ít ai nói: cảm xúc của người được đón
Người được đón xuất viện thường muốn về nhà bằng xe của người nhà, dù chỉ là vì cảm giác trở về trọn vẹn. Nếu điều kiện không cho phép chở bằng xe máy, cách nói chuyện cũng là một phần chăm sóc: giải thích vì sao chọn ô tô, nhấn vào việc người bệnh cần nghỉ ngơi tuyệt đối trên chặng về, thay vì để người bệnh cảm thấy bị coi là yếu. Với người già, câu chuyện trên chặng về nhà, dù đi ô tô, vẫn giữ được cái ấm của chuyến đón nếu người đón biết tận dụng.
Và nếu được chở bằng xe máy thật, nhiều người bệnh lại thấy nhẹ nhõm một cách bất ngờ: gió phố, con đường quen, tiếng sinh hoạt buổi chiều, tất cả nói với người vừa nằm viện nhiều ngày rằng mình đã thực sự trở về. Khoảnh khắc ấy đáng để bạn chuẩn bị kỹ từng chi tiết phía trên.
Chuẩn bị ngôi nhà trước khi người bệnh về
Chuyến đón chỉ là nửa việc, nửa còn lại là ngôi nhà đón người bệnh thế nào. Trước giờ đón, người ở nhà nên dọn đường đi từ cửa vào tới giường, dọn các thềm cao và đồ đạc lỏng lẻo trên lối đi, vì người mới xuất viện đi chậm và mắt chưa quen đánh giá chướng ngại. Nếu nhà cầu thang, tính sẵn ai sẽ đỡ ở khúc dưới và khúc trên, đừng để người bệnh bám lan can tự leo một mình ngay ngày đầu.
Giường ngủ nên kê gần cửa sổ thoáng, chăn đệm vừa phải không quá mềm vì người bệnh cần trở mình dễ dàng. Chuẩn bị sẵn nước ấm, cháo nhạt cho bữa đầu, và đầy đủ thuốc theo đơn đã kê, sắp xếp theo giờ uống. Một chú nhỏ nhưng nhiều gia đình quên: pin điện thoại của người bệnh sạc đầy, để người bệnh gọi được người nhà khi cần mà không phải nhớ số máy của ai.
Nếu bác sĩ có dặn tái khám, ghi rõ ngày giờ lên tờ lịch treo nơi dễ thấy trong nhà, và tính luôn phương tiện đi tái khám lần đó. Nhiều gia đình lo được chuyến về mà bỏ quên việc đi lại tuần sau, rồi lần tái khám lại thành chuyện cuống cuồng thuê xe vội vàng, dù ngày giờ đó đã được bác sĩ ghi rõ từ hôm xuất viện.
Tóm lại
Chỉ chở người bệnh bằng xe máy khi họ ngồi chắc chắn và vết thương không chịu lực, đã được nhân viên y tế xác nhận. Chọn xe ga yên thấp, gối mỏng lên yên, tuyến bằng phẳng, tốc độ chậm, người đi kèm theo sau. Người mới mổ, băng bột chân, dùng thuốc an thần hoặc còn hoa mắt thì đi ô tô. Xem thêm về cách chở người ngồi sau an toàn trong mục kinh nghiệm, và thông tin liên hệ trong mục liên hệ.