Mưa hè thông thường là chuyện quen, nhưng cơn dông bão là chuyện khác: gió quật từng đợt làm cả hàng cây nghiêng, mưa xối như trút thẳng vào mặt, và tầm nhìn chỉ còn vài chục mét. Gặp cơn này khi đang giữa đường với một chiếc xe máy là một trong những tình huống nguy hiểm nhất của người đi phố, và hầu hết mọi sai lầm trong tình huống đó đều xuất phát từ một ham muốn rất tự nhiên: về nhà thật nhanh. Bài này nói về cách xử lý đúng.
Quyết định đầu tiên và quan trọng nhất: dừng
Giữa cơn bão, mọi phân tích kỹ thuật đều kém hơn một quyết định đơn giản: dừng lại ở nơi an toàn. Cơn dông hè thường dữ trong hai mươi phút đến một giờ rồi giảm, và phần lớn tai nạn xảy ra trong khung dữ nhất vì người ta cố chạy đua với nó. Dừng không phải bỏ cuộc, dừng là chờ khung an toàn nhất của cả cơn mưa, và gần như lúc nào cũng tồn tại một chỗ trú trong bán kính vài trăm mét: mái hiên nhà dòng, cửa hàng, trạm chờ xe buýt, cầu vượt có mái, sảnh chung cư, mái che bến xe.
Cách dừng cũng quan trọng. Không phanh gấp giữa làn rồi đứng dưới mưa nhìn quanh tìm chỗ, mà giảm tốc, bật xi nhan sớm, bám lề từ từ và đi chậm tới điểm trú gần nhất. Nếu đang ở đoạn cao tốc lòng đường hay cầu dài không có chỗ dừng, giữ tốc độ thấp ổn định, bật đèn, và đi tới điểm xuống gần nhất thay vì quay đầu giữa cầu trong bão.
Chọn chỗ trú đúng
Không phải mọi mái che đều an toàn trong bão. Chỗ tốt: công trình kiên cố có mái chắc, bên trong sâu khỏi mép mái vì nước chảy mái và gió tạt mưa ngang, xa khỏi biển quảng cáo lớn, cây to, chậu hoa mái nhà, và các vật treo cao. Chỗ xấu nhưng hay bị chọn vì quen: dưới gốc cây to, điện thêm rủi ro sét và cành gãy, hai bên biển bạt quảng cáo, có thể bay bất cứ lúc nào, và sát cột điện, tủ điện. Cầu vượt có mái là lựa chọn tốt nhưng đông nhanh, vào sớm thì có chỗ, và nhớ dựng xe sát nhau nhường chỗ cho người đến sau.
Một lưu ý về thời gian trú: cơn dông giảm không có nghĩa là hết rủi ro. Mưa tạnh gió yếu nhưng đường còn ngập các đoạn, cành cây còn gãy lắt nhắt, và biển báo cột mốc có thể bị xê dịch. Trú đủ lâu cho cơn dữ qua, rồi đi chậm phần còn lại của chuyến với tâm thế đường đã đổi khác trước khi mình đi lại.
Giữ an toàn cho xe trong trú bão
Xe máy trong bão cần được chăm chút hơn ngày thường. Chọn chỗ dựng xe tránh gió lùa trực tiếp giữa hai lối thoáng, vì gió mạnh có thể lật cả xe đã chống giữa. Hạ thấp và hướng xe nghiêng theo chiều gió nếu buộc phải dựng ngoài hiên thoáng. Không đỗ sát gốc cây hay dưới mái tôn mỏng. Nếu bắt buộc phải tiếp tục đi trong mưa vừa sau bão, các điểm cần nhớ: phanh đĩa ướt ăn yếu vài mét đầu, đi nhẹ nhàng làm nóng lại phanh bằng vài cú bóp nhấp nháy, tránh đoạn ngập không thấy mặt đường, và theo vết bánh xe của xe phía trước.
Với xe máy điện, giữa bão tuyệt đối không sạc và không để lộ ổ sạc, sau bão kiểm tra khô ráo trước khi cắm. Với xe để ngoài bão cả cơn, khi lấy lại xe: lau khô chỗ ngồi, kiểm tra đèn, và đề thử trước khi tin là mọi thứ bình thường.
Khi nào bắt buộc hoãn hẳn
Có những lúc đúng là không nên đi tiếp, dù trời đã tạnh: sau bão mà dự báo còn đợt giông tiếp theo trong buổi, quãng đường còn lại trùm lên các vùng ngập sâu, trời đã tối hẳn cộng đường bão chưa ráo, hoặc bản thân đã ướt lướt thướt và lạnh run giữa mùa hè cũng xảy ra với mưa bão to. Các phương án hoãn: gửi xe qua đêm ở bãi trông tin cậy, tận dụng nơi trú là chỗ quen để chờ người nhà, hoặc chấp nhận motel quán trọ gần nếu quãng về quá dài. Quyết định hoãn một buổi tối giá rẻ hơn nhiều quyết định băng qua vùng ngập đêm.
Với các chuyến đi có lịch hẹn trong bão, hẹn có thể dời, và một tin nhắn báo lý do ai cũng hiểu, vì người nhận tin có lẽ cũng đang trú bão đâu đó.
Những điều tuyệt đối không làm
Danh sách ngắn các điều cấm giữa cơn bão. Không nấp dưới cây cao và cột điện, đã nói ở trên nhưng đáng nói hai lần vì là sai lầm phổ biến nhất. Không băng qua đoạn ngập đang chảy qua mặt đường, dòng nước chảy dù nông cũng có lực đẩy khủng khiếp đối với người và xe máy, không đánh giá được độ sâu thì coi như sâu. Không đi sát các tấm tôn, biển quảng cáo, giàn giáo đang bay rung. Không bật đèn chiếu xa trong mưa xối dày, ánh sáng bật ngược lại làm mù chính mình, đèn chiếu gần là chuẩn trong mưa to. Không giành đường, vượt xe giữa bão, mọi người xung quanh đều thấy kém và hoảng như mình, kể cả xe ô tô cũng không thấy mình tốt hơn đâu. Và không tiếp tục đi khi thấy mình đã hoảng, tay lái loạn vì hoảng là tín hiệu dừng ngay lập tức.
Sau cơn bão
Khi cơn đã qua hẳn và mình về được, vài việc kết thúc đúng cách. Kiểm tra lại xe: lau khô, thử đèn còi phanh, nghe tiếng động cơ có khác không sau cơn mưa xối. Người: tắm rửa thay đồ ấm, vì mưa bão hè dù mùa nóng cũng đủ làm cảm lạnh, uống nước ấm. Và một việc nhỏ đáng giá: nhắn tin cho người đã lo cho mình trong cơn bão, kiểu tin nhắn mà sau này kể lại giữa bạn bè cũng thú vị.
Tin tức bão và cách đọc đúng
Người đi xe máy cần biết đọc tin bão theo cách riêng của mình, khác với cách dân ở nhà đọc. Mức gió cấp tám cấp chín trung tâm bão không quan trọng bằng câu hỏi cụ thể: lúc mấy giờ, gió mạnh bao nhiêu tại vị trí của mình. Bão ngoài khơi Thanh Hóa vẫn có thể quét mưa lớn gió giật cấp sáu ở Hà Nội vào một buổi chiều nhất định, và ngược lại, tin bão trực tiếp nhiều khi chỉ gây mưa rào ở nội thành. Vì vậy đừng quyết định theo tiêu đề tin, hãy xem bản tin dự báo theo giờ của đài khí tượng, cộng với ứng dụng radar mưa để tự thấy đám mây đang dịch chuyển hướng nào, còn bao lâu tới chỗ mình đứng.
Kinh nghiệm của người đi xe nhiều là soi radar trước khi ra đường vào mùa bão, ngay cả khi trời đang đẹp. Mây đối lưu mùa hè di chuyển nhanh, và khoảng cách hai mươi phút trên radar thường là thời gian đủ để quyết định đi ngay, đợi, hay đổi lịch hẹn. Chụp màn hình radar gửi cho người cùng hẹn cũng là thói quen tử tế,thay vì để mỗi người phỏng đoán riêng, giúp mọi người cùng biết tình hình thay vì để mỗi người phỏng đoán riêng.
Một điểm dễ quên là cúp điện và cây đổ không nằm trong dự báo. Với người đi xe, hậu quả bão mới là mối nguy chính: lòng đường đầy cành gãy, biển quảng cáo cong vẹo, dây điện chùng. Sau khi tâm bão đi qua, đường có thể đẹp trời nhưng vẫn đầy rác thải mưa và vật sắc nhọn, nên nếu buộc phải đi ngay sau bão, chạy chậm và nhìn đường thật kỹ thay vì mừng trời đã trong.
Chia sẻ phương án với người cùng đi
Nếu đi nhóm hay có hẹn, hãy thống nhất trước phương án thời tiết ngay từ lúc hẹn, đừng đợi tới sát giờ rồi mỗi người một ý. Một câu đơn giản như nếu mưa to trước bốn giờ thì ta dời sang tám giờ, hay nếu còn gió giật mạnh thì chuyển điểm gần hơn, giúp mọi người không rơi vào thế đứng nán chờ trong hiu quạnh hay cố chạy cho có. Người có xe máy trong nhóm thường là người chịu rủi ro cao nhất trong mưa gió, nên tiếng nói của họ trong việc dời lịch nên được ưu tiên chứ không phải coi là kén chọn.
Với gia đình có người già em nhỏ đợi ở nhà, báo tin kịp thời cũng quan trọng. Một tin nhắn đang trú mưa ở chỗ làm, chờ giảm gió rồi về giúp người nhà bớt lo đứng đợi trước cửa, và cũng tránh việc họ gọi điện lúc mình đang lái giữa gió to. Thói quen này tưởng nhỏ nhưng là phần khiến các ngày mưa bão bớt căng thẳng cho cả nhà, thay vì mỗi cơn giật lại một chuỗi cuộc gọi hối.
Tóm lại
Gặp cơn bão lớn khi đang đi xe máy, xử lý bằng trình tự: dừng sớm ở nơi kiên cố, tránh cây cột điện biển bạt, chờ khung dữ nhất qua, đi chậm sau bão với phanh đã làm nóng lại và tránh ngập, hoãn hẳn nếu điều kiện còn xấu, và tuyệt đối không băng ngập chảy hay vượt xe giữa bão. Nếu bạn cần thuê xe máy ở Hà Nội và muốn tư vấn về trang bị đi mưa đi kèm như áo mưa, bao che yên, hãy xem kinh nghiệm hoặc liên hệ để được hỗ trợ cụ thể.