Mùa mưa ở Hà Nội kéo dài đủ để một kỳ thuê vài ngày gần như chắc chắn có ít nhất một buổi ướt. Đa số người chỉ nghĩ đến việc tự giữ mình khô, trong khi chiếc xe thuê cũng cần được chăm sóc sau mỗi chuyến mưa. Chăm sóc đúng không chỉ giúp xe chạy ổn định phần còn lại của kỳ thuê, mà còn tránh những phát sinh dễ tranh luận khi trả xe, từ rỉ sét bề mặt đến hỏng hóc điện do để ẩm lâu. Bài viết này liệt kê các việc nên làm, theo trình tự từ lúc tắt máy.
Nguyên tắc đầu tiên: lau khô những chỗ quan trọng hơn cả thân xe
Sau chuyến mưa, trực giác của đa số người là lau toàn thân xe cho sạch. Thứ tự thực ra nên ngược lại: thân xe ướt không sao cả, sẽ khô tự nhiên, nhưng ba khu vực cần lau ngay là mặt đồng hồ, cụm ổ khóa và các nút điều khiển. Nước đọng lâu ở các khe này là nguyên nhân hàng đầu của khóa cứng và nút chập chờn, hai sự cố nhỏ mà rất khó chịu giữa kỳ thuê.
Về việc rửa xe, một điều trái trực giác: xe vừa đi mưa về không nên xịt rửa ngay bằng vòi mạnh. Nước mưa đã vào các khe hở, và xịt thêm chỉ đẩy nước vào sâu hơn, đặc biệt vào phần điện phía dưới yên và cụm mặt trước. Cách đúng là để xe ráo bớt trong chỗ thoáng, lau các bộ phận quan trọng, và nếu muốn rửa sạch bùn thì rửa vào hôm sau khi xe đã khô ráo. Chi phí rửa xe thay đổi theo thời điểm và địa điểm, nên đây không phải việc cần gấp.
Với mặt đường ướt thì bùn là chuyện thường, nhưng bùn khô trên bánh xe và che chắn khác bùn trên dây xích. Bùn trên thân xe chỉ mất thẩm mỹ; bùn bám dây xích trộn với dầu nhớt tạo thành lớp mài mòn. Nếu đi mưa nhiều ngày, hãy hỏi cửa hàng liệu có nên tra thêm dầu xích trong kỳ thuê, vì đây là việc bảo dưỡng nhỏ mà nhiều nơi hướng dẫn khách làm được luôn.
Kiểm tra phanh, đèn và lốp sau mỗi chuyến ướt
Ba hệ thống cần kiểm tra sau khi đi mưa. Phanh: thử phanh trước và sau ngay khi bắt đầu chạy lại vào buổi sáng hôm sau, vì phanh ẩm qua đêm có cảm giác khác thường vài lần bóp đầu, rồi trở lại bình thường. Nếu sau một ngày cảm giác phanh vẫn khác hẳn, có tiếng rít hoặc lực yếu, đó là lúc báo cửa hàng thay vì chờ.
Đèn: bật đèn trước, đèn hậu và đèn phanh thử sau chuyến mưa. Nước vào cụm đèn gây hiện tượng mờ hoặc ngập, và đèn phanh mờ sau cơn mưa là rủi ro thật khi chạy buổi tối. Kiểm tra đèn mất đúng ba mươi giây nhưng phần lớn người bỏ qua vì đèn “sáng là được”, trong khi đèn hậu và đèn phanh mới là thứ người đi sau phụ thuộc.
Lốp: nhìn mặt lốp sau khi khô. Đi mưa làm bám cát và sạn vào rãnh lốp, và rãnh bị lấp là dấu hiệu áp suất hoặc độ mòn cần để ý. Độ bám của lốp cũ trên đường ướt suy giảm rõ, nên nếu tuyến của bạn hay đi vào lúc mưa, hãy hỏi lúc nhận xe về tình trạng lốp, và chọn xe có lốp còn tốt. Đây là câu hỏi hợp lệ và đáng hỏi với bất kỳ nơi cho thuê nào.
Chạy lại lần đầu sau mưa: những phút cần đi chậm
Khoảng năm phút đầu tiên chạy lại sau mưa là khoảng thời gian cần tôn trọng nhất. Mặt đường ướt làm giảm độ bám ở mọi vị trí: vạch sơn, nắp cống, miếng vá đường và lá cây rụng là các điểm trượt phổ biến nhất. Phanh trên đường ướt cũng cần quãng đường dài hơn, nhất là khi phanh còn ẩm sau một đêm. Vì vậy hãy dành những phút đầu để chạy chậm hơn thường lệ, bóp phanh nhẹ nhàng làm khô má phanh, và tránh phanh gấp trong đoạn đầu.
Về kỹ thuật, ba thói quen giữ an toàn trên đường ướt: giữ khoảng cách với xe phía trước gấp đôi bình thường, tránh phanh khi đang nghiêng xe trong cua, và giảm tốc trước các vệt sơn ngang đường như vạch chân zebra hay đường ưu tiên. Ba điểm này không phải bí quyết gì, nhưng chúng phân biệt người đi mưa thường xuyên còn nguyên vẹn với người ngã mỗi mùa mưa một lần.
Những việc tránh làm với xe thuê sau mưa
Danh sách ngắn nhưng quan trọng. Không che xe bằng bạt kín ngay khi ướt đẫm: bạt giữ ẩm đọng bên trong, và độ ẩm kín là môi trường cho rỉ sét và hỏng điện nhanh hơn hẳn so với việc xe tự khô ngoài trời. Nếu phải che, hãy để hai đầu thoáng. Không sấy khô cụm điện bằng máy sấy nóng mạnh: nhiệt độ cao làm hỏng gioăng và bản mạch nhanh hơn nước. Không đổ thêm dầu nhớt hay dung dịch gì đó vào các khe “cho nhanh khô”: các dung dịch không đúng loại đẩy nước vào sâu và gây bám bụi về sau. Và không để xe dưới mái nghiêng theo gió mưa suốt đêm chỉ vì lười di chuyển vài mét.
Một việc tránh nữa liên quan trách nhiệm: không tháo ắc quy hay các bộ phận điện để “xử lý ẩm” nếu không có hướng dẫn của cửa hàng. Xe thuê có hệ thống điện khác nhau giữa các dòng, và việc tự xử lý thiếu hiểu biết dễ biến một sự cố nhỏ thành sự cố lớn. Gọi nhắn mô tả triệu chứng luôn là lựa chọn rẻ nhất trong các tình huống không chắc chắn.
Một câu hỏi thực tế: đi mưa có làm hỏng xe thuê và bị tính khi trả không? Câu trả lời mang tính an tâm: đi mưa là sử dụng xe trong điều kiện bình thường của khí hậu Hà Nội, và tình trạng ướt trên bề mặt không phải thiệt hại. Điều có thể thành thiệt hại là hậu quả của việc không chăm sóc: rỉ sét ở vị trí lạ do để ẩm kín nhiều đêm, cụm điện hỏng do tự ý xử lý sai, hoặc dây xích khô dầu vì không bao giờ được để ý suốt kỳ mưa. Ranh giới nằm ở cách xử lý sau mưa chứ không ở cơn mưa, và đó là lý do bài viết này tồn tại.
Về đối chiếu khi trả xe, hãy nhớ chụp lại bộ ảnh tình trạng sau cơn mưa lớn đầu tiên của kỳ thuê nếu cơn đó để lại vết: nước bùn bắn, vệt cát trên che chắn. Đây không phải để đổ lỗi cho thời tiết, mà để ghi dấu mốc: các vết có sẵn từ mưa sẽ không bị hiểu nhầm là va chạm khi đối chiếu cuối kỳ.
Với khách thuê theo tháng qua cả mùa mưa, các việc nhỏ này còn nhân giá trị lên: một dây xích được tra dầu đúng lúc và một ổ khóa được lau khô đều đặn sẽ ổn định suốt nhiều tuần, trong khi cùng hai việc bị bỏ qua có thể tạo ra hai lần phải liên hệ hỗ trợ giữa chừng trong tháng.
Chuẩn bị cho các chuyến mưa tiếp theo
Sau khi đã qua một chuyến mưa trong kỳ thuê, hãy chuẩn bị cho chuyến sau ngay: áo mưa hai mảnh để sẵn trong cốp thay vì để trong balo, một túi ni lông nhỏ đự giấy tờ và điện thoại, và một khăn lau nhỏ để trong cốp xe. Bộ này chi phí thấp và biến mỗi cơn mưa tiếp theo từ sự cố thành chuyện vặt.
Về lịch trình mùa mưa, hai nguyên tắc giúp giảm số chuyến ướt: kiểm tra dự báo trước các chặng dài, và xếp các điểm trong nhà vào các khung hay mưa trong ngày. Hà Nội mưa rào thường nặng rồi tạnh, nên việc hoãn khởi hành ba mươi phút theo màn mưa là quyết định đúng nhiều hơn là sai. Chi tiết về thuê xe theo mùa và khung giờ ở Hà Nội đã có bài riêng trong cùng chuyên mục.
Tóm lại
Sau mỗi chuyến mưa: lau khô đồng hồ, ổ khóa và nút bấm, để xe ráo trong chỗ thoáng thay vì xịt rửa ngay, kiểm tra phanh đèn lốp vào sáng hôm sau, và chạy chậm năm phút đầu trên đường ướt. Tránh che kín xe khi còn đẫm, tránh tự xử lý hệ thống điện, và báo cửa hàng sớm mọi dấu hiệu bất thường. Hãy đọc kinh nghiệm thuê xe máy tại Hà Nội để nắm quy trình nhận xe chuẩn, và liên hệ qua trang liên hệ khi cần trao đổi về tình trạng xe trong kỳ thuê.