Nửa đêm trên một trục đường rộng ở Hà Nội, bạn dừng xe vì nghe tiếng pô gầm: nhóm xe phóng ngang, đám đông bên đường giơ điện thoại quay. Đứng xem một lúc, quay vài giây thì có sao không, và liệu mình có bị coi là cổ vũ đua xe trái phép? Bài này đọc đúng điều luật, nói rõ chỗ luật chưa trả lời và cách rời đi cho an toàn.
Cổ vũ đua xe trái phép: luật ghi gì ở Điều 9
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 9. Khoản 5 ghi:
“Đua xe, tổ chức đua xe, xúi giục, giúp sức, cổ vũ đua xe trái phép; điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục.”
Hai điều đọc được ngay. Một, luật xếp “cổ vũ” thành một hành vi riêng, đứng cạnh đua xe, tổ chức, xúi giục và giúp sức, nên không chỉ người ngồi trên xe đua mới được nhắc tới. Hai, chữ “trái phép” gắn với cuộc đua. Nhưng trong văn bản hợp nhất tôi đối chiếu, cụm “cổ vũ” chỉ xuất hiện ở khoản này và không có điều nào giải thích nó gồm những việc gì.
Đứng xem đua xe có bị phạt không: phần luật chưa trả lời
Luật không viết đứng xem bên đường, giơ điện thoại quay, hò reo hay dừng xe tụ tập có phải “cổ vũ” hay không. Việc nhận định một hành vi cụ thể thuộc người có thẩm quyền, theo diễn biến thực tế. Vì vậy bài này không khẳng định người đứng xem có bị xử lý, cũng không khẳng định đứng xem là an toàn về pháp lý. Vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài không nêu mức phạt.
Điều chắc chắn là đua xe, lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục bị cấm. Phần người xem là vùng luật chưa nói rõ, và với vùng chưa rõ thì cách khôn ngoan nhất là không đứng vào đó. Để khỏi bị hiểu là khích lệ, nên tránh hò reo, vỗ tay, giơ đèn, đưa tay cổ động, bấm còi theo, rú ga đáp lại, hoặc đăng clip kèm lời khen (đây là lời khuyên, không phải điều luật).
Riêng còi thì luật nói rõ hơn. Điều 21 khoản 1 chỉ cho dùng còi để báo hiệu tình huống có thể mất an toàn giao thông, hoặc báo chuẩn bị vượt xe; khoản 2 cấm dùng còi liên tục. Bấm còi hò theo nhóm xe không nằm trong hai trường hợp được phép.
Dừng xe máy ven đường để xem: quy tắc dừng xe vẫn áp dụng
Dù chưa bàn tới chuyện cổ vũ, việc dừng xe để xem vẫn chịu Điều 18:
- Khoản 3: khi dừng, đỗ xe trên đường phải có tín hiệu báo cho người khác biết, và không làm ảnh hưởng đến người đi bộ và các phương tiện.
- Khoản 4 điểm c: không được dừng, đỗ xe trên cầu, trừ những trường hợp tổ chức giao thông cho phép.
- Khoản 6: trên đường phố chỉ dừng, đỗ sát lề đường, vỉa hè phía bên phải theo chiều đi; bánh xe gần nhất không cách lề quá 0,25 mét và không gây cản trở, nguy hiểm cho người và phương tiện khác.
Hình dung dừng giữa làn trên cầu lớn như cầu Nhật Tân hay cầu Chương Dương để xem nhóm xe chạy qua: xe phía sau chạy nhanh, ban đêm tầm nhìn hạn chế, bạn đứng đúng chỗ nguy hiểm nhất. Đó là lý do tôi không khuyên dừng lại xem, dù luật có coi là cổ vũ hay không.
Quay clip nhóm đua xe: tay cầm lái và tay cầm điện thoại
Điều 9 khoản 6 ghi:
“Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện tham gia giao thông đang di chuyển trên đường bộ.”
Vừa chạy vừa cầm điện thoại để quay, hoặc bám theo nhóm xe để quay, là rơi vào khoản này mà không cần bàn tới chuyện cổ vũ. Còn quay khi đã dừng ở chỗ hợp lệ thì khoản 6 viết về phương tiện “đang di chuyển”, nhưng khoản này không trả lời quay có bị coi là cổ vũ hay không; đó là hai điều khoản khác nhau.
Nếu lỡ quay, đừng đăng lên mạng kèm lời cổ động, và đừng để lộ mặt hay biển số của người khác. Đây là khuyến nghị cẩn trọng, không phải điều luật tôi dẫn.
Nửa đêm gặp nhóm đua xe: rời đi và báo thế nào
Đây là kinh nghiệm an toàn chung, không phải quy định:
- Không dừng lại, không đi sát nhóm xe. Nhả ga, giữ làn bên phải, giãn khoảng cách, chọn hướng ngược với hướng nhóm xe chạy.
- Nếu đã lỡ dừng, bật xi nhan, nhìn gương rồi rời đi; đừng quay đầu cắt ngang làn.
- Không tăng tốc bỏ chạy, không đuổi theo, không chặn đường. Chạy nhanh giữa lúc có xe lạng lách dễ thành va chạm.
- Bật đèn chiếu sáng phía trước. Điều 20 khoản 1 yêu cầu bật đèn từ 18 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ ngày hôm sau.
- Cả nhóm bạn rời cùng nhau, thống nhất trước điểm hẹn kế tiếp để không ai ở lại một mình.
Nếu thấy nguy hiểm đang xảy ra, hãy tấp vào lề chỗ an toàn rồi gọi 113, số khẩn cấp công khai của công an. Nói tên đường, mốc gần nhất, hướng nhóm xe đi và điều bạn đang thấy; trả lời các câu hỏi của người tiếp nhận. Đừng gọi khi đang chạy. Bài này không mô tả cách xử lý ở phía sau cuộc gọi vì không có nguồn chính thức để dẫn. Các đầu số khác xem bài gọi số khẩn cấp nào khi gặp sự cố trên đường: 113, 114 hay 115.
Đi cùng bạn bè và thuê xe dạo phố đêm
Nhóm bạn trẻ thuê xe dạo phố đêm hay rủ nhau “ra xem một chút”. Hãy nói trước với nhau: gặp nhóm đua thì cả nhóm đi tiếp, không ai dừng. Cách đi đoàn cho gọn nằm ở bài đi xe máy theo nhóm bạn ở Hà Nội.
Xe thuê không phải xe để thử ga. Nếu xe thuê bị yêu cầu dừng hoặc dính một sự việc, hãy liên hệ cửa hàng và xác nhận trực tiếp: Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942467674, mở cửa 09:00–21:00. Ngoài giờ này, hãy ghi lại sự việc và báo khi liên lạc được.
Nguồn để tự đối chiếu
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: Điều 9 khoản 5 và khoản 6, Điều 18 khoản 3, khoản 4 điểm c và khoản 6, Điều 20 khoản 1, Điều 21 khoản 1 và khoản 2; đối chiếu thêm Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Mức xử phạt nằm trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài này không nêu mức phạt.
Đây là thông tin tham khảo, không thay tư vấn pháp lý. Quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Câu hỏi pháp lý khác khi đi xe máy ở Hà Nội nằm ở mục hỏi đáp pháp lý trong chuyên mục hỏi đáp.