Đi công tác gây tai nạn khi chạy xe máy thuê là tình huống khiến người được công ty cử ra Hà Nội làm việc băn khoăn: thiệt hại tính cho công ty, cho cá nhân hay cả hai? Bài đọc Bộ luật Dân sự và pháp luật lao động theo các bản tóm tắt để nêu các câu hỏi cần trả lời, không kết luận ai phải bồi thường.
Đây là thông tin chung, không thay tư vấn pháp lý riêng cho từng vụ việc; quy định có thể thay đổi. Bài không nêu số tiền, tỷ lệ hay thời hạn, và không nêu tên công ty nào.
Sau va chạm: việc cần làm trước khi hỏi ai trả tiền
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 Điều 80 khoản 1 điểm a nêu trách nhiệm của người điều khiển phương tiện gây tai nạn và người liên quan: “Dừng ngay phương tiện, cảnh báo nguy hiểm, giữ nguyên hiện trường, trợ giúp người bị nạn và báo tin cho cơ quan Công an, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất”. Điểm c nêu trách nhiệm “Cung cấp thông tin xác định danh tính về bản thân, người liên quan đến vụ tai nạn giao thông đường bộ và thông tin liên quan của vụ tai nạn giao thông đường bộ cho cơ quan có thẩm quyền”. Có người bị thương thì gọi cấp cứu 115 và công an 113, hai số công khai, hãy kiểm lại đầu số hiện hành.
Khi mọi người đã an toàn, hãy báo sớm cho người phụ trách trực tiếp ở công ty và giữ giấy cử đi công tác, lịch trình, tin nhắn giao việc, cùng giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền lập (gợi ý chung). Điều 83 khoản 3 yêu cầu kết luận vụ tai nạn phải “xác định diễn biến, hậu quả thiệt hại, nguyên nhân, lỗi và điều kiện liên quan trực tiếp đến vụ tai nạn giao thông đường bộ”, nên lỗi do cơ quan có thẩm quyền xác định.
Đi công tác gây tai nạn: Bộ luật Dân sự nói gì về công ty
Theo các bản tóm tắt bài tra được (chưa đối chiếu Công báo), Bộ luật Dân sự 2015 (Luật số 91/2015/QH13) có hai điều gần với tình huống này:
-
Điều 597, về người của pháp nhân: pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người của pháp nhân gây ra trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao. Nếu đã bồi thường, pháp nhân có quyền yêu cầu người có lỗi trong việc gây thiệt hại hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật.
-
Điều 600, về người làm công, người học nghề: bên sử dụng phải bồi thường thiệt hại do họ gây ra trong khi thực hiện công việc được giao, và có quyền yêu cầu người có lỗi hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật.
Các nguồn lệch nhau ở vài chỗ: một nguồn thêm cụm các chủ thể khác ở đầu Điều 600, một số bài nhận xét luật không giải thích người làm công là ai, và có nghiên cứu cho rằng bản chất và điều kiện của loại trách nhiệm này chưa được xác định rõ. Bài không kết luận điều nào áp dụng cho bạn, vì công ty là pháp nhân hay hộ kinh doanh, nhân viên làm theo hợp đồng nào đều ảnh hưởng đến cách đọc.
Thế nào là đang thực hiện nhiệm vụ được giao
Một số nguồn phân tích cho rằng thiệt hại xảy ra khi người đó làm việc riêng thì khó nằm trong phạm vi các điều trên, nhưng ranh giới từng vụ không có công thức và bài không kết luận. Việc này do cơ quan có thẩm quyền hoặc tòa án xem xét. Các câu hỏi thường được đặt ra:
-
Chuyến đi được giao bằng văn bản, thư điện tử hay tin nhắn?
-
Va chạm xảy ra trên đường thực hiện việc công hay vào lúc khác?
-
Ai quyết định thuê xe máy và chọn đi bằng xe máy?
-
Hợp đồng lao động hoặc quy chế công tác nói gì về chuyến đi và phương tiện?
Công ty và nhân viên: phần hoàn trả theo pháp luật lao động
Bộ luật Dân sự chỉ nói chung về khoản hoàn trả theo quy định của pháp luật. Bộ luật Lao động 2019 có phần về trách nhiệm vật chất của người lao động khi gây thiệt hại tài sản cho người sử dụng lao động; theo tóm tắt, cách xử lý còn phụ thuộc nội quy lao động của đơn vị. Các nguồn nêu số điều, mức và cách khấu trừ không thống nhất nên bài không nêu. Bài cũng chưa thấy nguồn nào trả lời thẳng trường hợp công ty đã bồi thường cho người thứ ba rồi yêu cầu nhân viên hoàn trả; cách hai bộ luật gặp nhau là câu hỏi dành cho người hành nghề pháp luật.
Nên hỏi bộ phận nhân sự: nội quy lao động nói gì về phương tiện đi lại, và công ty có mua bảo hiểm nào liên quan chuyến công tác không. Chế độ dành cho chính nhân viên khi bị thương, tức tai nạn lao động, là chủ đề khác và bài không bàn.
Ai ký hợp đồng thuê xe và quan hệ với tiệm
Người đứng tên hợp đồng thuê, cá nhân nhân viên hay công ty, cho biết ai là bên của hợp đồng với tiệm: ai nhận xe, đặt cọc, chịu hư hỏng xe theo hợp đồng và giữ giấy tờ bảo hiểm. Tiệm có nhận hợp đồng đứng tên công ty hay xuất hóa đơn hay không là chính sách của tiệm, bài không khẳng định. Hãy hỏi và xác nhận trực tiếp với Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, số 0942467674, mở cửa 09:00–21:00, không giao hay nhận xe ngoài giờ, và nhắn tin để có bằng chứng.
Với người thứ ba, theo tóm tắt, Điều 601 dành cho nguồn nguy hiểm cao độ, trong đó có phương tiện giao thông cơ giới, và nhắc tới chủ sở hữu cùng người được giao chiếm hữu, sử dụng. Xe thuê có ít nhất ba vai là tiệm, bên ký hợp đồng thuê và người lái; ai giữ vai nào trong một vụ cụ thể do cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Nguồn đối chiếu và điều bài chưa kiểm chứng
- Luật 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH: đã đọc nguyên văn Điều 80 khoản 1 điểm a, điểm c và Điều 83 khoản 3. Tra thêm tại cổng văn bản của Chính phủ.
- Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Lao động 2019: chỉ là tóm tắt nhiều trang pháp luật, chưa đối chiếu Công báo; số Điều 597, 600, 601 theo các tóm tắt khớp nhau.
- Bài chưa nêu điều kiện hoàn trả, mức hoàn trả, điều khoản lao động cụ thể hay cách xác định nhiệm vụ được giao. Hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc người hành nghề pháp luật.
Câu hỏi pháp lý khác nằm ở mục hỏi đáp pháp lý và trang hỏi đáp; thêm bài ở an toàn và pháp lý; thuê xe xem mục thuê xe và sự cố khi thuê xe, cần hỏi tiệm thì vào liên hệ. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng.