Ngày đầu cầm lái xe máy trong phố Hà Nội là ngày nhớ đời của nhiều người: đèn đỏ dày đặc, xe máy ép sát hai bên, và tay lái run dù tuyến quen thuộc. Người mới lái xe máy đường phố ngày đầu cần chuẩn bị hơn cả một chiếc xe tốt: giờ đi, tuyến đi và trạng thái của chính mình. Bài này gom từng bước cho người mới, từ chuẩn bị tối hôm trước tới những quy tắc giữ an toàn giữa dòng phố, và cả việc nhìn lại sau chuyến đi; tổng quan các câu hỏi của người mới nằm trong nhóm hỏi đáp người mới.
Người mới lái xe máy đường phố nên chuẩn bị từ tối hôm trước
Việc đầu tiên là chọn giờ và tuyến cho ngày đầu: tránh giờ cao điểm sáng sớm và chiều muộn, chọn khung giờ vắng như sáng sớm cuối tuần hoặc giữa trưa. Tuyến nên là tuyến quen, đã từng đi bằng xe buýt hoặc bộ, để não đã có sẵn bản đồ các ngã tư khó. Càng ít thứ lạ trong ngày đầu, người mới càng giữ được bình tĩnh.
Việc thứ hai là chuẩn bị xe và trang bị: mũ bảo hiểm đúng cỡ và cài quai, áo sáng màu, giày có quai, và xe đã được chạy thử trong ngõ hoặc sân vắng. Nếu là xe thuê, hỏi chủ xe cách vận hành cơ bản: đèn, còi, tín hiệu, chỗ để đồ. Người mới nên bắt đầu bằng xe số nhẹ hoặc xe ga quen tay, đừng chọn dòng xe to và nặng để thử thách ngày đầu.
Đêm trước nên ngủ đủ. Mất ngủ làm phản xạ chậm, và ngày đầu lái xe là ngày cần phản xạ nhất. Người mới biết lái muốn tập thêm tư thế và thao tác nền tảng có thể xem nhóm kỹ năng lái cơ bản trước khi ra phố.
Ngày đầu chạy xe máy: quy tắc giữ an toàn giữa dòng phố
Quy tắc nền số một là giữ làn: đi sát bên phải làn xe máy, không dạt giữa làn ô tô, không chạy trên vạch phân làn. Đi đều tốc độ, không tăng giảm bất chợt, vì xe sau đoán được ý bạn thì mọi người an toàn. Trước khi chuyển hướng, nhìn gương, ra hiệu tay sớm và chuyển dần, không vạt ngang.
Quy tắc số hai là khoảng cách: để xe sau một khoảng dễ đám, không bám sát, và không để xe sau bám quá sát bằng cách nhả ga cho họ vượt. Ở đèn đỏ, dừng hẳn sau vạch, chống chân đều hai bên, không nhích lên giữa hai làn để chen. Tín hiệu tay của người đi trước là thông tin quý: thấy tay trái ra hiệu là họ sắp chuyển hướng, giữ khoảng để họ đi.
Gặp xe tải hoặc xe khách cỡ lớn, tránh dừng ngay điểm mù của họ: cạnh hông và sát sau. Xe tải rẽ phải có vệt quét rộng, người mới hay né ngang vào trong và bị vệt quét chạm, cách an toàn là đứng sau hẳn hoặc đi trước hẳn khỏi vệt rẽ của họ. Ở Hà Nội còn các làn xe buýt, người mới nên để khoảng cho xe buýt nhập cảnh, đừng chen vào trong vệt của xe cỡ lớn.
Đèn xanh chưa đi ngay: đếm nhịp một hai, quan sát xe chạy đèn vàng muộn từ hướng bên, rồi mới ra khỏi vạch. Ngã tư không đèn thì dừng hẳn, nhìn trái, nhìn phải, nhìn trái lần nữa. Các tình huống giao thông quen trong phố được tách riêng trong nhóm tình huống giao thông, dành cho ai muốn tập dượt trước từng kiểu.
Những điểm dễ sai của người mới trong ngày đầu
Điểm hay sai nhất là nhìn quá gần: mắt dính xuống đầu xe khiến mọi thứ hiện ra quá nhanh, tay lái theo đó cũng gấp. Hạ mắt lên phía xa hai ba chục mét, não sẽ có thời gian xử lý và tay lái tự nhiên mềm hơn. Điểm thứ hai là phanh gấp khi hoảng: người mới hay bóp phanh trước mạnh trong cú bất ngờ, cách an toàn là bóp cả hai phanh đều và giữ tay lái thẳng.
Mặt đường phố cũng là bài học: các ổ gà quanh khu thi công, nắp cống thấp hơn mặt đường, và vạch sơn cũ mướt lúc mưa đều khiến xe bó cua. Người mới nên để mắt xa hơn mặt đường vài chục mét để kịp đổi vệt, và hai chân không rời bàn đạp khi qua đoạn xấu.
Điểm thứ ba là bị xe khác giục: còi sau làm người mới hoảng và nhường sai cách. Cứ giữ làn, nhường khi có chỗ trống an toàn, không nhường bằng cách nép đột xuất. Ai muốn ôn lại cách xử lý từng tình huống chen chúc, xem nhóm tình huống giao thông.
Ngày đầu cũng đừng đi mưa: mặt đường ẩm và áo mưa làm mọi thao tác khó hơn, hãy hoãn nếu trời không ủng hộ. Nếu buộc phải đi, chạy chậm hơn hẳn và bóp phanh sớm trước mỗi điểm dừng, các lưu ý đi đường trơn ẩm có trong nhóm thời tiết và đường sá.
Sau ngày đầu: nhìn lại và tiếp tục
Về tới nơi, đừng vứt mũ rồi quên: dành năm phút hỏi chính mình đoạn nào khó nhất, ngã tư nào làm mình đuối. Ghi ra giấy nhở hai ba điểm đó, và lần sau đi qua, chuẩn bị trước. Cách học này nhanh hơn mọi lý thuyết, vì khó khăn của mỗi người không giống nhau.
Trước ngày thứ hai, một lượt kiểm tra nhỏ cũng đáng làm: siết quai mũ, xem lốp có dính vật lạ nào không, và lau gương. Chiếc xe đi ngày đầu thường bị nép, xiết lại các chỗ lỏng sẽ giúp những ngày sau êm hơn.
Ngày thứ hai nên đi cùng quãng đó lại lần nữa trong giờ vắng, trước khi thử giờ đông dần. Người mới tiến bộ theo bậc: tuyến quen rồi mới thêm tuyến mới, giờ vắng rồi mới thử giờ cao điểm. Ai hỏi thêm về các bước tập đi cho người mới biết lái có thể xem nhóm hỏi đáp người mới trong tổng quan hỏi đáp, cùng các quy tắc nền tại kỹ năng lái cơ bản.