Người mới cầm lái thường thà sợ ngã tư còn hơn sợ đường dài, vì trên đường dài chỉ cần giữ làn, còn ở ngã tư phải đọc cùng lúc hàng chục mẩu tin: đèn, vạch kẻ, mũi tên làn đường và biển báo. Chủ đề biển báo cho người mới vì thế không phải học thuộc từng tấm, mà là nắm nhóm biển hay gặp, hiểu logic của chúng và luyện đọc trên chính tuyến mình đi hằng ngày. Bài viết này đi theo đúng ba bước đó.
Biển báo cho người mới: nhóm dễ nhầm nhất
Nhóm nhầm nhiều nhất là biển cấm đi ngược chiều và biển đường một chiều. Hai biển này quyết định bạn được rẽ hướng nào, và đi sai một đoạn một chiều quanh khu phố cổ có thể khiến bạn phải vòng khá xa để quay lại. Quy tắc ghi nhớ đơn giản: tròn màu xanh là chỉ dẫn được đi, tròn viền đỏ là cấm, còn biển chữ nhật xanh là thông tin thêm.
Nhóm thứ hai là các biển cấm rẽ trái, cấm rẽ phải gắn ngay trước ngã tư. Người mới hay nhìn đèn mà quên nhìn biển treo cạnh đèn, rồi rẽ đúng đèn xanh nhưng sai biển cấm. Thói quen đúng là khi tiến gần ngã tư, quét từ đèn sang biển treo và vạch kẻ, theo đúng thứ tự đó mỗi lần, cho đến khi thành phản xạ.
Nhóm thứ ba là biển phân làn theo phương tiện, ví dụ làn dành riêng cho xe buýt hoặc làn giới hạn tốc độ tối thiểu. Với xe máy, đa số làn này không dành cho bạn, nên hãy chủ động về làn phải ngay từ khi thấy biển báo trước. Tổng hợp đầy đủ các nhóm biển và ý nghĩa từng nhóm đã được hệ thống trong trang biển báo giao thông, bạn nên đọc một lượt trước khi bắt đầu chạy.
Nhóm thứ tư đáng chú ý là biển báo tạm thời: biển rào chắn, biển chỉ dẫn lối tạm khi mở đường, và biển vạch quanh công trường. Biển tạm thường đổi vị trí theo tiến độ thi công, nên tuyến quen hôm qua chưa chắc hôm nay giữ nguyên cách tổ chức. Gặp biển tạm, giảm tốc và làm theo chỉ dẫn của người điều tiết nếu có, thay vì bám theo trí nhớ của mình.
Đọc ngã tư nhiều làn như thế nào
Ngã tư khó không phải vì phức tạp mà vì nhiều thông tin cùng lúc. Cách đọc chuẩn gồm ba lớp: lớp một là đèn tín hiệu tổng, lớp hai là vạch kẻ và mũi tên sơn trên mặt đường cho từng làn, lớp ba là biển phụ treo cạnh đèn. Khi ba lớp này đều chỉ cùng một hướng, bạn rẽ hay đi thẳng đều chắc chắn; khi có vẻ mâu thuẫn, chậm lại và ưu tiên làm theo chỉ dẫn của làn đường mình đang đi.
Trước ngã tư có đèn theo làn, hãy về đúng làn sớm thay vì sát đèn mới đổi. Người mới dễ vòng qua vạch liền ở phút cuối, vừa nguy hiểm vừa dễ gây va chạm với xe cùng hướng. Kinh nghiệm đơn giản: nếu lỡ vào nhầm làn, cứ đi theo làn đó đến điểm quay đầu an toàn gần nhất, rồi quay lại, đừng cố rẽ ép.
Với nút giao có cầu vượt hoặc hầm chui, chờ đèn không phải lựa chọn duy nhất. Nhiều nút ở Hà Nội đã tách dòng hoàn toàn, bạn chỉ cần giữ làn và theo biển chỉ dẫn. Nếu chưa quen, chạy chậm ở làn phải, quan sát biển trước, và vòng lại nếu lỡ nhầm lối, mọi người mới đều từng bị vậy.
Một mẹo nhỏ cho các ngã tư có nhiều hướng: nhìn trước biển đặt ở mép ngã tư rồi tự nhắc lại hướng mình sẽ đi. Não làm việc một cách trật tự hơn khi quyết định đã được chọn trước, thay vì vừa tới nơi vừa phân vân giữa các lựa chọn.
Luyện đọc biển báo trên tuyến quen
Cách luyện nhanh nhất là chọn một đoạn tuyến quen, ví dụ trục đường gần nhà hoặc gần nơi nhận xe, rồi chạy chậm vào buổi vắng và chủ động soi từng biển trên đoạn đó. Sau mỗi chuyến, tự hỏi lại mình ba câu: biển cấm nào nằm ở đâu, ngã tư nào có đèn theo làn, và đoạn nào hay đổi cách tổ chức giao thông. Chưa đầy vài buổi, não đã tự đánh dấu các điểm cần chú ý.
Bước tiến thêm là tự vẽ lại tuyến đi bằng tay trên giấy, đánh dấu từng ngã tư và loại biển gặp trên đường. Việc viết ra giúp ghi nhớ sâu hơn nhiều so với chỉ chạy qua. Khi bạn đã thuộc tuyến quen, hãy thêm một tuyến mới mỗi tuần, ưu tiên tuyến có các dạng ngã tư khác nhau để mở dần vốn biển quen mặt.
Cuối cùng, đừng dựa hoàn toàn vào ứng dụng bản đồ. Ứng dụng rất tốt cho việc định hướng, nhưng biển báo trên đường mới là thứ quyết định bạn được đi hay không, và mắt bạn phải là cảm biến cuối cùng. Chạy với tốc độ vừa đủ để mắt kịp đọc biển, đặc biệt ở các đoạn nhiều biển treo dày.
Những điều nên nhớ khi gặp biển lạ
Nếu gặp một tấm biển bạn không chắc ý nghĩa, nguyên tắc an toàn là làm theo hướng bảo thủ nhất: chậm lại, giữ làn phải, không rẽ khi chưa chắc. Đi tạm sai một lối còn rẻ hơn nhiều so với rẽ vọt rồi đảo lại giữa ngã tư đông xe. Biển báo không phải bài kiểm tra trí nhớ, mà là cách đường nói với bạn; bạn chỉ cần nghe đủ nhanh và đủ đúng.
Vài tuần đầu, nếu được, hãy đi cùng một người quen đường và nhờ họ nhận xét cách bạn đọc biển. Người đi cạnh nhìn ra ngay những điểm bạn bỏ sót, ví dụ mải nhìn đèn mà quên biển cấm rẽ, và một lần được nhắc thường đáng giá nhiều lần tự mò.
Các câu hỏi của người mới về biển báo, đường một chiều và ngã tư được giải đáp thêm trong trang hỏi đáp người mới, còn những vấn đề an toàn và pháp lý rộng hơn nằm trong mục hỏi đáp thuê xe máy. Đọc biển như một thói quen, không phải một gánh nặng, và vài tuần sau bạn sẽ không còn nhớ mình từng thấy chúng khó ở điểm nào.