Trước chuyến đi đầu tiên, nhiều người đã gõ lên thanh tìm kiếm câu hỏi đi xe ở Hà Nội có đáng sợ không, sau khi xem vài đoạn video ghi lại giao thông giờ cao điểm hoặc nghe lại lời kể của bạn bè. Cảm giác ấy dễ hiểu, nhưng câu trả lời trung thực là: đáng ngại với người chưa chuẩn bị, và hoàn toàn bình thường với người nắm được vài quy tắc. Bài viết này giúp bạn phân biệt cảm nhận với thực tế, rồi đưa ra cách hòa vào dòng xe mà không cần lòng gan đặc biệt.
Đi xe ở Hà Nội có đáng sợ không: phân biệt cảm nhận và thực tế
Cảm nhận đáng sợ đến từ hai nguồn. Thứ nhất là hình ảnh: dòng xe dày đặc, xe buýt lách làn, người và xe chen nhau tại các ngã tư lớn. Thứ hai là sự xa lạ: bạn chưa từng chạy ở môi trường nhiều xe máy đến vậy, nên mọi tín hiệu đều trông như hỗn loạn. Nhưng hỗn loạn là nhãn mà người ngoài gán vào; người trong dòng xe có trật tự riêng của họ, dựa trên quy tắc bất thành văn về khoảng cách, tốc độ và nhường đường.
Thực tế là mỗi ngày hàng triệu người vẫn đi xe máy làm việc, đi học trên chính các tuyến đường ấy, trong đó có rất nhiều người mới như bạn. Giao thông Hà Nội đòi hỏi sự chú ý liên tục hơn là kỹ năng phi thường. Khi bạn đã tách được cảm nhận ban đầu ra khỏi đánh giá thật, nửa còn lại của vấn đề chỉ là kỹ thuật.
Điều gì khiến người mới thấy khó chịu nhất
Ba thứ gây khó chịu nhiều nhất cho người mới là giờ cao điểm, đường một chiều và ngã tư nhiều làn. Giờ cao điểm sáng và chiều, dòng xe dày gấp bội, khoảng cách giữa các xe co hẹp, và người mới hay bị cuốn theo tốc độ chung. Đường một chiều khiến bạn phải đi vòng nếu cố băng thẳng, và việc rẽ sai ở khu phố cổ có thể đẩy bạn ra xa mục tiêu hàng vài con phố.
Tiếng còi cũng là thứ khiến nhiều người tưởng rằng mình đang bị trách mắng. Thực tế, còi ở Hà Nội nhiều khi chỉ là cách người đi đường báo hiệu sự hiện diện của họ, giống một câu nói rằng có xe đang tới gần. Hiểu được điều này giúp bạn bớt căng thẳng đáng kể, vì không phải tiếng còi nào cũng nhắm vào bạn.
Thứ tư, nếu bạn chạy ven đường, xe buýt và xe tải là những đối tượng cần giữ khoảng cách hơn hẳn xe máy cùng loại. Chúng có điểm mù lớn, tăng tốc chậm nhưng rất nặng, nên đừng chạy sát hông hoặc cắt mặt ngay trước đầu xe lớn.
Quy tắc để hòa vào dòng xe
Quy tắc số một: giữ làn phải và giữ đường thẳng. Người mới an toàn nhất khi chạy theo một nhịp ổn định ở làn phải, không lượn lách, không đột ngột đổi hướng. Quy tắc số hai: dùng gương thường xuyên và luôn nhìn xa khoảng vài chục mét thay vì chỉ nhìn bánh xe trước mặt. Nhìn xa cho bạn thời gian phản ứng với đèn đỏ, người băng đường hay ổ gà.
Quy tắc số ba: báo hiệu trước khi rẽ bằng đèn hoặc tay, và chỉ rẽ khi đã nhìn kỹ gương. Quy tắc số bốn: giữ khoảng cách với xe phía trước lớn hơn bạn nghĩ, vì khoảng cách chính là thời gian để phanh. Các tình huống thường gặp như bị chen làn, chạy gần xe buýt, hoặc qua ngã tư không đèn đều đã được phân tích trong trang tình huống giao thông, bạn nên đọc trước khi ngày đầu chạy thật.
Cuối cùng, không có gì sai khi chạy chậm hơn dòng xe, miễn là bạn giữ làn và không lều rều trái phải. Dòng xe Hà Nội quen với người chạy chắc chắn ở làn phải; thứ họ né là người do dự không báo hiệu.
Chọn thời điểm và tuyến cho chuyến đầu
Nếu có thể, hãy chọn buổi sáng cuối tuần cho lần chạy đầu tiên. Đường sáng thứ bảy chủ nhật vắng hơn hẳn ngày thường, khí hậu mát, và bạn có nhiều không gian để tập trung vào tay lái thay vì vào dòng xe. Ngược lại, tránh khung giờ tan tầm chiều các ngày đầu tuần, khi mật độ xe cùng năng suất công việc của mọi người dồn cục.
Về tuyến, hãy bắt đầu từ khu vực đường rộng và thẳng. Khu vực Long Biên, Bồ Đề, dọc các trục vành ngoài có nhiều đoạn đường thẳng, vỉa hè rộng và ít ngã tư phức tạp, rất hợp cho việc làm quen. Chạy vòng quanh nơi bạn nhận xe vài lần trước khi mạo hiểm đi sâu vào các phố nhỏ, nơi nhiều đường một chiều khiến người mới hay đi lạc.
Nếu có thể, hãy đi cùng một người quen đường trong chuyến đầu. Người đi trước mở đường giúp bạn đỡ phải tự đọc biển và quyết định gấp, còn bạn chỉ việc theo sau ở khoảng cách an toàn. Kinh nghiệm đi nhóm nhiều xe, cách giữ liên lạc và phân công người dẫn đầu đã được tổng kết trong bài về đi nhóm nhiều xe máy và cách giữ liên lạc, hữu ích cho cả nhóm hai người.
Khi nào nên cân nhắc không tự lái
Sự trung thực quan trọng hơn lòng gan. Nếu bạn chưa biết lái, nếu trời mưa lớn, hoặc nếu bạn vừa bay đường dài và mệt lử, hãy để chuyến đầu cho ngày khác hoặc cho phương tiện khác. Không ai chấm điểm bạn vì đi taxi ngày hôm nay để ngày mai chạy xe khỏe khoắn hơn. Câu hỏi này cùng nhiều băn khoăn của người mới được giải đáp thêm trong trang hỏi đáp người mới, còn các tình huống rộng hơn nằm rải rác trong mục hỏi đáp thuê xe máy. Đi xe ở Hà Nội không đáng sợ khi bạn chuẩn bị, và chuẩn bị chính là điều bạn vừa đọc xong.