Văn Miếu Sơn Tây ở làng Mông Phụ bằng xe máy: nơi tôn vinh người đỗ đạt xứ Đoài và ghép với làng cổ Đường Lâm

Văn Miếu Sơn Tây trên đất làng Mông Phụ: các lần dời dựng, bia khoa bảng xứ Đoài, lễ khai bút đầu xuân, đường xe máy lên Sơn Tây và cách ghép làng cổ Đường Lâm.

Văn Miếu Sơn Tây nằm trên đất làng Mông Phụ, gần quốc lộ 32, nay thuộc phường Sơn Tây của Hà Nội. Đây là văn miếu hàng tỉnh của xứ Đoài thời Nguyễn, nơi thờ Khổng Tử và tôn vinh người đỗ đạt trong vùng; vì nằm cạnh làng cổ Đường Lâm nên đi xe máy ghép hai nơi trong một ngày khá thuận. Bài tổng hợp từ báo Nhân Dân, Dân trí, Hà Nội mới và Quân đội nhân dân; giờ mở cửa và vé chưa xác minh được.

Văn Miếu Sơn Tây là gì, khác Văn Miếu – Quốc Tử Giám ở đâu

Thời phong kiến, ngoài Văn Miếu ở kinh đô, triều đình cho lập văn miếu ở các trấn và tỉnh lớn. Báo Dân trí gọi Văn Miếu Sơn Tây là một trong bốn văn miếu của tứ trấn quanh Thăng Long. Nơi đây thờ Khổng Tử, Tứ phối và bảy mươi hai vị hiền, đồng thời ghi danh các nhà khoa bảng của vùng.

Văn Miếu – Quốc Tử Giám trên phố Quốc Tử Giám là văn miếu cấp quốc gia, còn giữ được quần thể cổ. Văn Miếu Sơn Tây ở bậc hàng tỉnh và phần lớn công trình là phục dựng, nên tới đây để hiểu đạo học của một vùng hơn là để ngắm kiến trúc cổ. Bài đến Văn Miếu – Quốc Tử Giám bằng xe máy giúp bạn so sánh hai nơi.

Từ Cam Thịnh về Mông Phụ: các lần dời dựng và phục dựng

Bài Dân trí ghi theo lời các cụ: thời Nguyễn, văn miếu tỉnh đặt ở Cam Thịnh, đến năm Thiệu Trị thứ bảy (1847) thì dời về làng Mông Phụ, tổng Cam Giá Thịnh. Một số tài liệu dẫn văn bia lại ghi năm dời là 1843, nên 1847 là mốc phổ biến chứ chưa phải mốc duy nhất. Năm Thành Thái thứ ba, tổng đốc Cao Xuân Dục cho trùng tu và khắc tên người đỗ đạt vào bia; nhiều tài liệu ghi khánh thành năm 1892.

Trong kháng chiến chống Pháp, nhiều hạng mục bị phá hủy, theo báo Nhân Dân. Trên nền cũ về sau từng có một cơ sở chế biến thức ăn chăn nuôi bảy tầng; năm 2012 thành phố cho di dời để phục dựng văn miếu. Các nguồn ghi năm xếp hạng di tích là 2007 hoặc 2008, không thống nhất về cấp xếp hạng, nên bài không khẳng định. Theo tài liệu của phòng văn hóa thị xã Sơn Tây cũ, từ đầu năm 2018 di tích được giao cho Ban quản lý di tích làng cổ Đường Lâm quản lý.

Trên bản đồ, hãy tìm bằng chính tên “Văn Miếu Sơn Tây” thay vì tên xã cũ: theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, toàn bộ xã Đường Lâm đã nhập vào phường Sơn Tây từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Văn Miếu xứ Đoài tôn vinh ai: Giang Văn Minh và những tấm bia

Báo Nhân Dân thống kê tỉnh Sơn Tây cũ có 68 người đỗ đại khoa, người đầu tiên là Hoàng giáp Trần Văn Huy, quê làng Thái Bạt ở Ba Vì, đỗ năm 1442. Chỉ một người vào hàng tam khôi, tức ba vị trí cao nhất của kỳ thi Đình: Thám hoa Giang Văn Minh, người làng Mông Phụ. Văn miếu của tỉnh lại đặt ngay trên đất làng ông.

Cũng theo báo Nhân Dân, hiện vật quan trọng nhất còn lại là chín tấm bia đá đề danh các nhà khoa bảng Sơn Tây xưa. Báo Hà Nội mới năm 2023 nhắc tới bia ghi tên 288 vị khoa giáp của trấn Sơn Tây xưa, vùng rộng hơn tỉnh Sơn Tây cũ nhiều, nên các con số có thể đếm theo phạm vi khác nhau. Tài liệu của phòng văn hóa ấy, đăng lại năm 2021, ghi hai chiếc khánh, một bằng đồng, một bằng đá, cùng chín tấm bia khi đó được giữ ở đình Mông Phụ. Bia nay đặt ở đâu, bạn hỏi người trông coi.

Đi một vòng Văn Miếu Mông Phụ: hồ sen, Văn Miếu Môn, lầu chuông và lầu khánh

Theo các bài đã dẫn, khu di tích rộng gần bốn héc-ta, xếp dọc trục bắc – nam, mặt quay hướng nam. Đi từ ngoài vào là hồ sen, bốn cột trụ lớn, rồi Văn Miếu Môn hai tầng. Điểm khác Quốc Tử Giám mà báo Nhân Dân chỉ ra: lầu chuông và lầu khánh đặt ngay sau cổng chứ không nằm phía sau.

Vào sâu là tả vu, hữu vu, đại bái đường, thượng điện và đền Khải thánh thờ cha mẹ Khổng Tử. Công trình dựng bằng gạch và đá ong nâu đỏ, cùng chất liệu với nhiều nếp nhà cổ ở Đường Lâm. Hãy phân biệt cũ và mới: nền miếu, bia đá và vài hiện vật là phần xưa, còn nhà cửa đang thấy phần lớn là dựng lại.

Khai bút đầu xuân Sơn Tây: lễ do địa phương tổ chức, xem lịch năm 2027

Báo Hà Nội mới năm 2023 cho biết lễ khai bút đầu năm là hoạt động thường niên do Ủy ban nhân dân thị xã Sơn Tây tổ chức tại khu di tích, kèm lễ phát động Tết trồng cây; năm ấy học sinh mười lăm trường tiểu học thi viết chữ đẹp. Báo Quân đội nhân dân năm 2024 cũng tả hội thi “Khai bút đầu xuân” dành cho học sinh tiểu học.

Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, thị xã Sơn Tây cũ không còn là một cấp chính quyền riêng. Bài chưa tìm được thông báo lịch khai bút đầu xuân Đinh Mùi 2027; phụ huynh nên theo dõi kênh thông tin chính thức của phường Sơn Tây hoặc hỏi Ban quản lý di tích từ khoảng tháng Chạp. Dịp đầu xuân và trước các kỳ thi có nhiều sĩ tử tới thắp hương, theo báo Nhân Dân; muốn vắng, hãy chọn ngày thường.

Chạy xe máy lên Sơn Tây: quốc lộ 32 hay đường song hành Đại lộ Thăng Long

Từ phía Long Biên, bạn qua sông vào nội thành rồi ra hướng Cầu Giấy. Lối thứ nhất là quốc lộ 32 qua Trạm Trôi, Phùng, Phúc Thọ; đường đông, nhiều chợ, nhưng văn miếu nằm gần quốc lộ này nên đi lối này dễ tìm nhất. Lối thứ hai chạy đường song hành Đại lộ Thăng Long tới khu Hòa Lạc rồi theo biển về Sơn Tây; xe máy không được vào làn chính.

Bài không đo quãng đường hay thời gian chạy; hãy xem bản đồ ở chế độ xe hai bánh và tính dư giờ về. Bài cũng chưa xác minh được bãi gửi xe riêng của văn miếu; khi tới, hỏi người trông coi nên dựng xe chỗ nào. Làng cổ Đường Lâm có vé tham quan; mức vé và việc vé đó có áp dụng cho văn miếu hay không, bạn xem thông báo tại cổng làng.

Ghép Văn Miếu Sơn Tây với làng cổ Đường Lâm

Vì văn miếu nằm gần quốc lộ, cách dễ nhất là ghé đây trước rồi mới rẽ vào làng cổ gửi xe và đi bộ. Trong làng, đình Mông Phụ là điểm hợp để nối tiếp, nhất là khi muốn hỏi thêm về khánh và bia của văn miếu. Sau đó có thể lấy xe sang thôn Cam Lâm thăm lăng Ngô Quyền ở Đường Lâm.

Còn thời gian buổi chiều thì bài thành cổ Sơn Tây và làng cổ Đường Lâm bằng xe máy gợi ý thêm thành cổ. Với nhóm học sinh, văn miếu, đình làng và lăng vua là đủ một buổi ngoại khóa về đạo học xứ Đoài.

Thuê xe ở Bồ Đề trước chuyến Sơn Tây

Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00–21:00, không giao hay nhận xe ngoài khung giờ đó, nên chuyến Sơn Tây cần tính giờ trả xe trước khi tiệm đóng cửa. Honda Air Blade giá thuê ngày 200.000 đồng. Honda Click hoặc Yamaha Mio thuê ngày 150.000 đồng. Tiền cọc tách riêng khỏi tiền thuê và được hoàn theo hợp đồng sau khi trả xe. Mức cọc và giấy tờ cần mang, bạn liên hệ tiệm hoặc gọi 0942 467 674 để xác nhận trước.

Thêm các điểm đến phía tây có trong chuyên mục ngoại thành Hà Nội và trang du lịch.

Chở bánh kẹo đi hội làng

Mùa hội làng ở vùng đồng bằng Bắc Bộ kéo theo một nghi thức quen thuộc: nhà nào đi hội...

Bạn cần thuê xe máy?

Liên hệ Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú để biết tình trạng xe và điều kiện cho kỳ thuê của bạn. Các khoản như tiền đặt cọc hoặc phát sinh cần xác nhận trực tiếp trước khi đặt.