Đền Ghềnh Long Biên nằm sát mép sông Hồng, cách chân cầu Chương Dương chỉ một quãng ngắn, vậy mà khách thuê xe của tôi vẫn hay gọi về hỏi vì chạy qua chạy lại không thấy cổng. Lý do đơn giản: đền ở phía ngoài đê, trong ngõ nhỏ, nhìn từ cầu hay từ đường lớn đều bị khuất. Dưới đây là cách tìm đường vào bằng xe máy, chỗ dừng xe và những điều nên giữ khi đi lễ ở một ngôi đền thờ Mẫu.
Đền Ghềnh Long Biên là đền gì, nằm ở đâu
Theo các bài giới thiệu di tích, Đền Ghềnh có tên chữ là Thiên Quang linh từ, xưa thuộc thôn Ái Mộ, xã Bồ Đề, huyện Gia Lâm, nay thuộc phường Bồ Đề. Đền dựng sát bờ sông, gần chân cầu Chương Dương phía Long Biên. Một số trang du lịch ghi địa chỉ trong ngõ 22 Phú Viên; vì Hà Nội đã sắp xếp lại phường từ năm 2025, cách chắc nhất là gõ “Đền Ghềnh” trên ứng dụng bản đồ và đối chiếu vị trí sát sông.
Tên “Ghềnh” thường được giải thích là gắn với khúc sông nước xiết ngày trước. Đền thờ Mẫu Thoải, vị Mẫu cai quản miền sông nước trong tín ngưỡng thờ Mẫu. Dân gian còn kể đền gắn với công chúa Ngọc Hân, vợ vua Quang Trung: dưới thời Nguyễn, người dân được cho là đã thờ bà kín đáo dưới danh nghĩa Mẫu Thoải. Đây là truyền thuyết lưu truyền, chi tiết mỗi nguồn kể không hoàn toàn giống nhau.
Đường vào Đền Ghềnh từ chân cầu Chương Dương
Cái khó không nằm ở quãng đường mà ở đoạn cuối: từ đường lớn tìm lối xuống phía bãi sông rồi vào đúng ngõ.
Đi từ phố cổ sang
- Từ Trần Quang Khải hoặc Trần Nhật Duật, lên cầu Chương Dương theo làn xe máy.
- Trên cầu chỉ nhìn lướt về phía bờ Long Biên để định hướng, không giảm tốc đột ngột hay dừng lại.
- Xuống hết dốc cầu rồi mới tính chuyện rẽ. Tấp hẳn vào lề an toàn, mở bản đồ, tìm lối xuống phía sông dẫn vào khu Phú Viên.
- Vào khu ngoài đê thì đi số thấp. Lối xuống bãi sông thường là dốc từ mặt đê xuống, ngõ hẹp và có khúc cong.
Phố cổ nằm trong Vành đai 1, nơi thành phố đã đặt lộ trình hạn chế xe máy chạy xăng. Phạm vi và thời điểm áp dụng có thể thay đổi, nên xem thông báo mới nhất trước khi xuất phát. Kinh nghiệm chạy trên cây cầu này có trong bài đi xe máy qua cầu Chương Dương lúc sáng sớm.
Đi từ phía Nguyễn Văn Cừ
Khách nhận xe ở tiệm trên Nguyễn Văn Cừ thì quãng đường còn ngắn hơn: chạy về hướng chân cầu Chương Dương rồi tìm lối ra phía sông, chỉ mất vài phút. Có điều ở nút đầu cầu, xe từ trên cầu đổ xuống đông và nhanh; giữ làn, xi nhan sớm, tuyệt đối không quay đầu ẩu.
Bản đồ đôi khi dẫn vào ngõ cụt hoặc lối chỉ đủ cho người đi bộ. Thấy ngõ thắt lại thì quay ra, hỏi người dân đường vào Đền Ghềnh; người trong khu quen chỉ đường cho khách đi lễ.
Chỗ dừng xe khi đi lễ Đền Ghềnh
Đền nằm giữa khu dân cư ven sông nên chỗ để xe không rộng. Tôi dặn khách mấy việc sau:
- Gần cổng đền thì tắt máy, dắt xe đoạn cuối, không chạy thẳng vào sân.
- Hỏi người trông đền hoặc người dân gần đó xem để xe ở đâu. Có điểm trông xe thì gửi và giữ vé cẩn thận.
- Không dựng xe chắn cửa nhà, chắn ngõ hay chắn lối xuống sông.
- Mang theo đồ lễ, chìa khóa và giấy tờ; không để đồ có giá trị trong cốp.
Ngày thường khu này khá thoáng. Ngày rằm, mùng Một, tháng Giêng và tháng Ba âm lịch, mùa giỗ Mẫu theo nếp thờ Mẫu, ngõ có thể kín xe. Đi nhóm đông thì gửi bớt xe ở chỗ rộng phía ngoài rồi đi bộ vào.
Mùa mưa lũ cũng cần để ý: khu ngoài đê sát sông có thể ngập hoặc lầy khi nước lên. Thấy lối xuống có nước tràn hay bùn đặc thì đừng cố chạy xe vào, để hôm khác.
Nếp ứng xử khi đi lễ đền thờ Mẫu
Giờ nên đến
Đền thường mở cửa từ sáng, nhưng giờ đóng mở có thể thay đổi theo lịch lễ, nên thấy cổng khép thì đừng gọi cửa ầm ĩ. Muốn yên tĩnh, chọn buổi sáng ngày thường. Chiều muộn gió sông mát, nhưng nên ra về trước khi trời tối vì ngõ ven sông ít đèn và lối lên đê khó nhìn.
Trang phục
- Áo che vai, quần hoặc váy dài quá gối, màu nhã.
- Tháo mũ bảo hiểm, khẩu trang, kính râm trước khi bước vào đền.
- Người ngồi sau mặc áo dài hay váy dài thì gom tà gọn suốt quãng đường, tránh cuốn vào bánh sau.
Đồ lễ
- Không cần lễ to. Hoa, quả, hương là đủ lòng thành.
- Đền Mẫu thường có nhiều ban thờ; không rõ đặt lễ ban nào thì hỏi người trông đền thay vì tự bày.
- Nếu có hóa vàng thì làm đúng chỗ quy định, không đốt tùy tiện trong sân.
Trong khuôn viên
- Nói nhỏ, tắt chuông điện thoại, không chen lấn trước ban thờ.
- Gặp buổi hầu đồng thì đứng ở chỗ không chắn lối, không quay phim hay chụp ảnh khi chưa được phép, không bình phẩm.
- Không tự ý vào khu cung cấm khi chưa được người trông đền đồng ý.
- Tiền công đức đặt vào hòm, không cài lên tượng.
Ví dụ một buổi sáng đi lễ rằm
Hai mẹ con ở khách sạn phố Hàng Bè muốn đi lễ ngày rằm. Họ nhận xe từ chiều hôm trước, vì tiệm mở cửa lúc 09:00. Sáng ra đi sớm trước giờ đi làm, qua cầu Chương Dương mất khoảng mười lăm phút, gửi xe, lễ xong trong chừng một tiếng. Còn thời gian thì ghé thêm Đền Cả Bồ Đề gần đó, rồi qua cầu về lại trước khi dòng xe dày lên.
Thuê xe máy đi lễ ở Long Biên
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, điện thoại 0942 467 674. Đền Ghềnh cách tiệm chỉ vài phút chạy xe.
- Honda Vision 200.000 đ/ngày, sàn để chân phẳng, hợp người mặc áo dài đi lễ.
- Honda Wave 150.000 đ/ngày cho ai quen xe số.
- Các dòng khác xem ở bảng giá thuê xe.
- Đặt cọc, giấy tờ và việc có kèm mũ bảo hiểm hay không thì hỏi cửa hàng khi đặt xe. Muốn nhận xe tận nơi thì gọi trước để xác nhận thời gian và chi phí giao nhận; tiệm không giao xe ngoài giờ mở cửa.
Muốn tìm thêm điểm bên tả ngạn sông Hồng, xem chuyên mục Long Biên và Gia Lâm, hoặc trang du lịch Hà Nội để xếp lịch cho cả ngày.