Kỷ yếu giờ không còn là một buổi lên studio chụp vài tấm áo dài. Một lớp thường chọn ba bốn địa điểm ngoài trời trong một buổi, từ góc phố cổ tới bãi cỏ ven đê, và đoàn di chuyển bằng hàng chục chiếc xe máy của học sinh mượn của gia đình hoặc thuê theo đội. Chuyến đi đẹp hay xấu phụ thuộc nhiều vào khâu xe hơn là khâu máy ảnh: xe đồng bộ thì ảnh đoàn đẹp, kỹ thuật đoàn tốt thì không ai bỏ lại giữa đường, và lịch giờ khớp thì kịp trọn ánh sáng đẹp. Bài này viết cho ban kỷ yếu chuẩn bị kiểu chuyến đi này.
Chọn số xe và kiểu xe cho đoàn kỷ yếu
Số xe của đoàn bằng số người chia hai, cộng thêm hai xe dự phòng nếu đoàn trên hai mươi người. Hai xe dự phòng không phải xa xỉ: trong một đoàn hai mươi xe đi bốn địa điểm, xác suất một xe thủng lốp, hết xăng hoặc đứt dây chằng đạo cụ gần như chắc chắn trong vài năm, và một xe trục trặc không có phương án kéo theo là cả đoàn đứng chờ giữa trời nắng. Với kiểu xe, đoàn kỷ yếu có hai hướng chọn. Hướng thứ nhất là đồng bộ một kiểu, cùng xe số hoặc cùng xe ga cùng màu, cho khung hình đoàn xe đều tăm tắp, nhìn vào là biết cùng một nhóm. Hướng thứ hai là chủng loại ngẫu nhiên, xe cũ xe mới lẫn lộn kiểu phim tài liệu, hợp với concept hoài cổ. Điểm chung của hai hướng: tránh nửa đoàn xe máy nửa đoàn xe điện trộn lẫn không theo chủ ý, vì nó không tạo hiệu ứng nào cả.
Khi thuê theo đoàn, đặt sớm số lượng và thống nhất nhận xe cùng một điểm, tốt nhất là vào tối hôm trước để sáng hôm chụp không phải làm thủ tục cho ba mươi người. Mỗi xe kiểm tra xăng, phanh, đèn trước khi rời điểm nhận, và mỗi người chụp lại ảnh hiện trạng xe mình để cuối ngày trả xe không tranh luận.
Đạo cụ và trang phục: chở thế nào
Đạo cụ kỷ yếu là phần hàng dễ hỏng nhất trên xe. Bảng số lớp bằng bìa các tông cỡ lớn phải chở phẳng: buộc dây chặt lên lưng người ngồi sau, hai tay giữ hai mép bảng, tuyệt đối không kẹp nghiêng vì một cú xóc là gãy đôi. Vòng hoa, khung ảnh, confetti hộp xốp xếp vào thùng xe đuôi hoặc hai túi cân bằng hai bên. Chậu hoa, vật thủy tinh, đồ dễ vỡ nói chung nên có phương án riêng: một xe chở chuyên các món này chạy chậm đằng sau đoàn. Bình xịt phấn màu, loại dùng cho các buổi chụp tung màu, phải được chở trong túi kín đựng đứng, vì phấn rải ra yên và giá xe rất khó lau, và nếu đó là xe thuê thì đây là khoản bồi thường đáng tiếc hoàn toàn tránh được.
Trang phục nhóm nên chia theo người mang: mỗi người tự đựng trang phục của mình trong một túi nhỏ có tên, thay vì dồn vào hai ba túi lớn để trên vài xe, vì túi lớn dễ bỏ lại ở điểm chụp trước. Với áo dài và vest, cuộn quanh ống nhựa hoặc tre dựng, không gấp nếp. Một túi cứu hộ chung của cả đoàn đáng có: kim chỉ, ghim, băng keo đen, kéo, vài chiếc áo mưa gấp, giấy ăn, và một gói nước rửa tay, thứ đã cứu rất nhiều buổi chụp sau màn tung phấn màu.
Xếp đoàn và di chuyển giữa các điểm
Đoàn xe kỷ yếu di chuyển theo đúng nghĩa đen là một chuỗi mắt xích, và chất lượng chuỗi do người dẫn đầu quyết định. Người dẫn đầu chọn đường tránh đoạn đông, chạy chậm hơn tốc độ đoàn muốn, và không bao giờ phanh gấp, vì mỗi cú phanh của xe đầu lan thành cú phanh gấp ở xe cuối. Người áp sát đuôi giữ đoàn không bị cắt lẻ bởi đèn đỏ, và cả đoàn chốt trước quy tắc: xe nào tách khỏi đoàn thì dừng ở chỗ an toàn gần nhất chờ, không tự ý bắn lên tìm đoàn. Với đoàn trên hai mươi xe, nên chia thành hai nhóm nhỏ di chuyển cách nhau vài trăm mét, hai nhóm của một lớp nhưng đi hai đợt qua các ngã tư lớn, vì một đoàn hai mươi xe băng qua ngã tư là ngắt dòng giao thông, vừa nguy hiểm vừa dễ bị nhắc.
Giữa các điểm, mọi người trong đoàn cần nhớ nguyên tắc về đỗ gọn: vào điểm chụp thì xếp xe thành hàng dọc sát lề theo thứ tự tới, không đổ xe ngang chiếm mặt đường. Đoàn kỷ yếu dừng ở các địa điểm đẹp như bãi cỏ, góc phố, thường là nơi dân cư sinh sống, giữ đúng tiếng nói và rác: buổi chụp kết thúc, điểm chụp sạch như chưa từng có đoàn tới, đó là cách lớp sau năm sau vẫn được chụp ở đó.
Lịch một buổi chụp nhiều điểm
Lịch kỷ yếu điển hình của một buổi: tập trung nhận trang phục và đạo cụ từ bảy giờ, điểm đầu tiên từ tám giờ khi sáng sương còn nhẹ và đường vắng, di chuyển tới điểm hai mười giờ, nghỉ trưa nhóm, điểm ba khung chiều muộn bốn năm giờ với ánh sáng ngang đẹp, và về trả đồ trước tối. Nguyên tắc xếp điểm: điểm xa nhất ở đầu buổi, vì cả buổi sáng mọi người đúng giờ còn chiều thì không. Mỗi điểm dự trữ mười lăm phút kỹ thuật cho việc dựng đạo cụ, thay trang phục, và một khung dự phòng nếu trời đổi. Nên có một người trong ban tổ chức cầm vai trò điều phối thời gian duy nhất, người này được quyền quyết cắt ngắn một điểm nếu trễ, và cả đoàn nghe người đó, không mở phiên bàn bạc giữa bãi cỏ.
Trời mưa là tình huống cần kịch bản từ trước chứ không phải ứng biến: chốt sẵn địa điểm trong nhà thay thế, thứ tự đảo ngược buổi chụp để đoạn ngoài trời chạy trước khi mưa tới, và nếu mưa dầm thì hoãn nửa buổi còn hơn để cả đoàn ướt lướt thướt chụp ảnh mặt buồn.
An toàn và những điều cấm
Đoàn kỷ yếu vui nhưng là đoàn xe non trẻ, và vài điều cấm cần nói trước với cả lớp. Không đứng lên yên, duỗi tay, xoay người chụp ảnh lúc xe đang chạy, mọi kiểu ảnh hành động muốn có thì dựng cảnh xe đứng yên ở nơi vắng. Không chở ba, mỗi xe hai người là tối đa. Không chạy song song hàng ba bốn xe chiếm hết mặt đường để vừa đi vừa hát, cảnh này vui trên video và cực kỳ nguy hiểm ngoài đời. Người chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe hợp lệ không tham gia điều khiển xe trong đoàn, kể cả quãng ngắn. Uống nước, ăn nhẹ ở các điểm dừng chứ không vừa chạy vừa ăn. Mũ bảo hiểm mang suốt buổi kể cả quãng di chuyển ngắn, và mũ nên chọn loại đồng màu với trang phục nếu muốn vào khung hình, đó là cách mũ thành đạo cụ thay vì thành vật cản.
Chụp ảnh trên xe: cách làm an toàn
Nhiều lớp muốn tấm ảnh biểu tượng của đoàn xe đang chạy. Cách an toàn để có nó: chọn đoạn đường thẳng vắng, xe đứng yên dựng dáng chạy tự nhiên, hoặc thợ chụp ngồi trên xe chạy phía trước quay lại đoàn đang chạy chậm thật, tốc độ thấp đều, cả đoàn biết trước đoạn quay và giữ đội hình. Không quay bằng cách treo người trên xe quay ngược giữa đường đông. Với ảnh chụp từ flycam, chỉ nên thuê đơn vị có kinh nghiệm và làm ở khu vực rộng không dân cư dày, và luôn có người phân công nhìn trời đường dưới trong lúc quay.
Ghi lại cho ban kỷ yếu
Một buổi kỷ yếu bằng xe máy thành công nằm ở khâu chuẩn bị xe và đoàn: số xe đủ kèm dự phòng, kiểu xe chọn theo chủ đích, đạo cụ dễ vỡ chở riêng, trang phục chia theo người, đoàn di chuyển theo người dẫn đầu với quy tắc xe tách khỏi đoàn thì dừng chờ, lịch điểm xa trước điểm gần, điểm dừng đỗ gọn và dọn sạch, và các điều cấm an toàn nói rõ trước với cả lớp. Nếu lớp của bạn cần thuê số lượng lớn xe máy cho buổi chụp kỷ yếu ở Hà Nội và muốn tư vấn về kiểu xe, số lượng và việc giao nhận tập trung, hãy xem kinh nghiệm hoặc liên hệ để được hỗ trợ cụ thể.