Chặng từ ngã ba Tòng Đậu vào Mai Châu chỉ dài vài cây số, nhưng là đoạn nhiều nhóm đi nhầm nhất cả chuyến: vừa xuống đèo xong, mắt còn mỏi, biển chỉ dẫn lướt qua nhanh, và chỉ cần đi thẳng thêm hai cây số là tuột mất lối vào thung lũng. Bài này mô tả đúng trình tự từ lúc gặp ngã ba, qua thị trấn, tới khi tới bản Lác hoặc Pom Coọng, kèm các điểm mốc để bạn luôn biết mình đang ở đâu dù không mở bản đồ.
Ngã ba Tòng Đậu vào Mai Châu: nhận đúng chỗ rẽ
Sau khi xuống hết dốc đèo Thung Khe, đường quốc lộ sáu chảy vào vùng đồng bằng nhỏ, và ngã ba Tòng Đậu xuất hiện bên tay phải: một nút giao có đảo, có biển xanh ghi hướng vào thị trấn Mai Châu. Điểm nhận quan trọng nhất không phải biển mà là nhịp đường: hết dốc, đường thẳng tắp, các nhà hai bên dày lên, là dấu hiệu ngã ba đang tới, nên chuẩn bị giảm tốc từ trước. Rẽ vào theo hướng biển chỉ thị trấn, không đi thẳng theo trục lớn.
Trường hợp lỡ đi quá ngã ba, dấu hiệu nhận biết là đường lại bắt đầu lên dốc nhẹ và dân cư thưa dần: lúc đó đừng quay đầu giữa trục, mà chạy tới hết thẳng một đoạn, quan sát dòng xe, rồi quay đầu ở chỗ đường thông thoáng. Quay đầu tại ngã ba là dễ va, xe máy nhỏ ở góc mù của xe tải, nên thà tốn thêm một cây số còn hơn mạo hiểm giữa trục đường trường.
Tại ngã ba có các tiệm tạp hóa và hàng ăn, là chỗ dừng hợp lý để xác nhận hướng, uống nước và hỏi lại đường nếu vẫn chưa chắc. Cách hỏi gọn cho người địa phương: vào bản Lác thì đi hướng nào, còn Pom Coọng hướng nào, hai từ đó ai cũng biết, và nghe lấy trọng tâm là chữ bản, đừng hỏi tên đường liên tỉnh vì nhiều người không thuộc số hiệu đường.
Qua thị trấn: giữ mốc nào để không rẽ nhầm
Vào từ ngã ba là đường vào thị trấn, đoạn này hai bên là nhà cửa, quán xá, chợ và trụ sở, chạy chậm kiểu phố thị. Tới trung tâm thị trấn có một vòng ngã tư nhỏ, đa số hướng vào bản là rẽ tiếp theo hướng thung lũng, nhìn thấy mặt ruộng hiện ra cuối phố là đúng hướng. Ai đi mà chưa chắc, cứ hỏi bất kỳ tiệm nào một câu, và người ta chỉ bằng tay chính xác hơn mọi bản đồ ở đoạn này.
Đoạn thị trấn là chỗ ăn uống cuối đáng tin trước khi vào bản: quán phở, quán cơm, tiệm bánh, và tiệm tạp hóa bán nước, khăn giấy, pin. Tối về muộn, bản ít hàng mở, nên ai dự kiến ăn khuya thì mua sẵn ở đây. Cũng là chỗ đổ xăng cuối trước vào thung lũng nếu xăng trong bình xe dưới mức dự phòng cho chặng ngày mai.
Mốc kỹ thuật đáng nhớ: sau khi qua thị trấn, đường vào thung lũng đi qua khu dân cư rồi mở ra đồng ruộng, và các bản Lác, Pom Coọng nằm ở phía thung lũng bằng phẳng, không phải leo dốc tiếp. Nếu sau khi rẽ bạn lại thấy mình leo dốc dài, nghĩa là đã rẽ nhầm hướng lên các trục khác, hãy dừng kiểm lại bản đồ ngay thay vì chạy tiếp theo cảm giác.
Tới bản Lác: đoạn cuối và chỗ cần để ý
Từ thị trấn sang bản Lác chỉ là quãng ngắn, đường liên thôn phẳng, mặt bê tông, hai bên có ruộng và nhà sàn. Cuối tuần đoạn này có dòng xe vào bản, nên giữ yên một làn, không vượt tùy tiện ở các khúc bị che bởi nhà hoặc lũy tre. Cửa vào bản có các bãi xe và homestay đón khách ven đường, và từ đó vào trong là các nhà sàn dọc theo bản.
Chỗ dễ nhầm ở đoạn cuối là ngã rẽ vào từng khu nhà sàn: nhiều ngõ nhỏ giống nhau, và tên homestay treo ở tầm khó thấy khi chạy nhanh. Cách xử lý gọn vấn đề này: gọi chủ nhà trước khi rời thị trấn, xin mô tả ngõ hoặc để người ra đầu bản đón, như đã nói trong bài tới bản lúc tối. Tên bản nhìn chung giống nhau, nhưng ngõ vào nhà mình chỉ cần đi đúng một lần.
Về Pom Coọng thì hơi khác hướng một chút: từ thị trấn hỏi đường liên thôn sang phía bản, quãng vài phút chạy, đường hẹp hơn vào Lác nhưng dễ đi, và vì bản thưa khách nên ngõ vào nhà gần như luôn có chủ nhà chỉ. Ai đặt Pom Coọng thì nhắn chủ vị trí ngã ba lúc tới ngã ba, không đợi tới đầu bản mới nhắn, để chủ có thời gian ra trước.
Về đường: tóm tắt trình tự cho người lần đầu
Nhớ theo trình tự sáu bước: một, xuống hết đèo Thung Khe là chuẩn bị ngã ba tới; hai, gặp ngã ba Tòng Đậu rẽ theo biển vào thị trấn; ba, qua trung tâm thị trấn theo hướng thung lũng, mua đồ ăn tối nếu cần; bốn, ra khỏi phố là đồng ruộng, chạy thẳng theo đường liên thôn; năm, tới đầu bản Lác gọi chủ nhà nhận ngõ; sáu, nếu đi Pom Coọng, hỏi hướng ngay từ bước ba. Trình tự này không cần sóng, không cần pin, chỉ cần nhớ ba từ mốc: đèo, ngã ba, thị trấn.
Ai hay quên thì chụp lại các mốc: một ảnh chụp tại ngã ba, một ảnh ở trung tâm thị trấn, và ảnh bản đồ khung cuối ghim trước lúc mất sóng. Chiều về thì trình tự ngược lại, và điểm đáng nhớ duy nhất là khi ra tới ngã ba Tòng Đậu phải nhường xe và nhìn kỹ dòng xe quốc lộ trước khi nhập, vì xe container trục này chạy nhanh và ngã ba có góc mù. Muốn nắm tổng quan trước khúc này, đọc tổng quan đi Mai Châu bằng xe máy, xem cách chọn cung đường để hiểu vị trí đoạn rẽ trong toàn trục, và tham khảo nhóm điểm du lịch quanh Hà Nội nếu muốn thêm dừng ghé trước khúc vào thung lũng.