Ba Vì là huyện miền núi ở phía tây thành phố, nơi có vườn quốc gia cùng tên và những con dốc lên đền giữa rừng cây. Hà Nội đi Ba Vì bằng xe máy dài chừng sáu mươi ki-lô-mét tính từ khu trung tâm tới chân núi, một buổi sáng chạy xe là tới, nên cung này thuộc nhóm dễ đi về trong ngày và được nhiều người trong phố chọn cho cuối tuần. Bài này xếp mọi thứ theo đúng thứ tự khách cần nắm: chọn đường ra phía tây, đoạn đường huyện vào cửa vườn, cách leo dốc an toàn, chỗ ăn uống và lịch trình đi về. Khách đọc trước khi xếp lịch sẽ tránh được mấy lỗi hay gặp: đi trưa nắng gắt, lên dốc với xe không đủ khỏe, hoặc về trong lúc chạng vạng tối trên đường huyện.
Hà Nội đi Ba Vì bằng xe máy: bao xa và đi đường nào
Có hai đường ra phía tây hay được dùng. Một là quốc lộ 32: từ khu Hà Đông chạy qua Chúc Sơn rồi Xuân Mai, đường rộng, thẳng, nhiều đoạn chạy được tốc độ ổn; tính từ trung tâm Hà Nội tới Xuân Mai khoảng bốn mươi ki-lô-mét. Hai là đại lộ Thăng Long: mặt đường đẹp, khách chạy tới vùng Hòa Lạc rồi nối sang trục đường huyện về phía Xuân Mai, hợp với khách ở phía nam hoặc tây nam thành phố. Từ Xuân Mai, khách rẽ theo đường 421 về hướng thị xã Sơn Tây, chạy qua vùng làng cổ chừng hơn mười ki-lô-mét rồi hướng tiếp về phía tây tới khu Minh Quang ở chân núi, nơi có cổng vào vườn quốc gia. Tổng cung từ trung tâm thành phố tới cửa vườn khoảng sáu mươi đến bảy mươi ki-lô-mét, xe máy chạy thoải mái hết khoảng hai tiếng kể cả nghỉ giữa đường.
Chủ nhật và ngày nghỉ, quốc lộ 32 đông xe từ sáng sớm, đặc biệt khúc qua Chúc Sơn; khách xuất phát trước bảy giờ sáng sẽ chạy nhẹ hơn hẳn so với nhóm dậy muộn. Chiều về, dòng xe ngược vào phố dày từ bốn giờ chiều, khách muốn tránh thì dừng ăn tối ở vùng Xuân Mai rồi về khuya, chấp nhận đoạn cuối phố đông nhưng đỡ mỏi vì phần đường huyện đã xong từ sớm.
Đoạn đường 421 và lối vào cửa vườn
Đường 421 là đường huyện nhưng mặt đường khá phẳng, hai bên là ruộng đồng, ao và các thôn cổ; khách đi chậm ở đoạn qua dân cư vì vỉa hè hẹp, trẻ con và chó nhà thỉnh thoảng băng ngang. Qua khỏi vùng làng, đường mở dần ra thung lũng, núi hiện lên phía trước, đoạn này xe vắng hơn nên chạy dễ chịu. Gần khu Minh Quang, mặt đường bắt đầu gợn dốc nhẹ, khách hạ tốc độ từ từ, không rề rề ga. Cửa vườn quốc gia có bãi gửi xe rộng; khách nên tới trước mười giờ sáng để gửi xe gọn và chọn chỗ thuận tiện cho việc nhận lại chiều muộn. Từ cửa vườn lên khu đền là đường núi riêng, dốc và đèo hơn hẳn phần dưới, khách đọc kỹ phần sau trước khi quyết định leo.
Leo núi Ba Vì bằng xe: đoạn cần để ý nhất
Phần leo lên núi là lý do nhiều khách chọn cung này, cũng là phần đòi hỏi xe và tay lái nhất. Đường leo là đường bê tông nhưng dốc đứng ở nhiều khúc, có cua gấp đầu dốc và vài đoạn đá lộ ven mặt. Xe số khỏe thì lên thoải mái; xe tay ga hoặc xe nhỏ phải rút về tốc độ thấp, chạy đều đặn, không ép ga cho kịp nhóm. Trước khi leo, khách kiểm tra má phanh và thử phanh ở đoạn bằng; xuống dốc lại càng quan trọng hơn lên: về số thấp, ghì nhẹ phanh sau, tránh phanh gắt ở bánh trước vì bánh trước dễ trượt trên mặt dốc. Mùa mưa và sáng sớm thường có sương phủ mặt đường, vài khúc cua nhìn không thấu; nếu mù quá thì dừng ở lề rộng chờ tan, không cố leo tiếp.
Ở khu trên núi, các điểm khách hay ghép trong một buổi là nhà thờ cũ giữa rừng, vườn xương rồng, rồi đền Chủ, đền Trung, đền Thượng xếp theo cao độ dần. Đi giữa các điểm chủ yếu là đường bậc và đường mòn, khách mang đồ gọn, để phần lớn hành lý trên xe. Quy định di chuyển trên núi đổi theo từng thời kỳ, lúc cho phương tiện cá nhân lên, lúc dùng phương tiện của vườn; khách hỏi rõ ở quầy vé lúc mua để xếp lịch hợp lý. Cuối buổi, nhóm nên dồn về chân núi trước chạng vạng, vì đường huyện về Xuân Mai về tối không có đèn đường, chạy vất vả hơn nhiều.
Ăn uống dọc cung và ở chân núi
Điểm ăn sáng tiện nhất là dải quán quanh Chúc Sơn và Xuân Mai, khách ăn phở, bún hoặc bánh cuốn rồi mới chạy tiếp, vừa nhẹ người vừa có sức leo dốc. Vùng Ba Vì nổi tiếng với sữa tươi và sữa chua, ven đường có nhiều trại bò bán tại chỗ; khách mua thêm uống bồi trên đường hoặc làm quà. Ở khu gần cửa vườn có các quán ăn dân dã với món đồng quê, khách hỏi giá trước khi gọi là thoải mái cho cả hai bên. Trưa nắng gắt thì chọn quán có mái che, không nên ăn quá no rồi leo dốc ngay vì bụng nặng dễ mệt trên xe. Nước mang theo tối thiểu một chai lớn mỗi xe; đoạn leo núi tiêu hao nhiều hơn khách tưởng, uống nhấp từng chút cho đỡ mỏi.
Mùa nào lên Ba Vì hợp lý
Cuối thu và đầu đông là mùa dễ chịu: trời khô, mát, núi ráo và xanh thẫm. Giữa đông lạnh rõ, khách mang áo ấm thật sự vì trên núi lạnh hơn dưới xuôi nhiều, găng tay giữ tay khỏi tê lúc xuống dốc. Mùa hè nửa ngày cũng mỏi nắng, khách dậy sớm, leo trước, nghỉ trưa dưới núi rồi về chiều. Mưa to và mưa dài làm mặt dốc trơn, đoạn đất dễ lầy; khách xem dự báo trước khi hẹn lịch và dời chuyến nếu trời không hỗ trợ. Mưa nhỏ thì vẫn đi được nhưng phải nhẹ tay với phanh và giữ tốc độ thấp nhất trong nhóm.
Kiểm tra xe và đồ mang theo
Danh mục cho một ngày lên Ba Vì gồm mũ bảo hiểm cài quai chuẩn, găng tay, áo gió, một chai nước lớn, áo mưa gấp gọn, bộ dụng cụ vá nhỏ và bơm tay, điện thoại sạc đầy. Từ tối hôm trước khách kiểm tra xe: lốp căng đúng mức, dây xích có dầu, má phanh còn dày, xăng đổ đầy. Xe thuê nên nhận một ngày sớm, chạy thử vòng quanh phố cho chắc, hỏi chủ xe tiệm sửa gần nhất dọc tuyến để ghi sẵn. Đi nhóm nên phân công một xe dẫn đầu và một xe đi cuối, giữ mạch trên đoạn qua dân cư, không kéo giãn khiến xe cuối bị rơi khỏi nhóm ở các ngã rẽ. Về tới Hà Đông là đoạn phố đông giờ tan tầm, khách chấp nhận đi chậm cho tới nhà, không chen khe giữa các xe buýt.
Khách cần thuê xe máy cho chuyến này liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674. Lịch đi Ba Vì gọn trong nửa ngày xem ở bài Ba Vì nửa ngày bằng xe máy từ Hà Nội; khách muốn ở lại lâu hơn đọc tiếp văn hóa các dân tộc và vườn quốc gia Ba Vì; một cung hướng tây khác để đổi vị là chạy xe từ Hà Nội đến hồ Lục Quần cuối tuần; các cung cuối tuần khác gom ở trang cung đường cuối tuần và trang chủ đề cung đường & hành trình.