Trên đường nhiều làn ở Hà Nội, càng gần nút giao thì vạch trắng giữa các làn càng hay đổi từ nét đứt sang nét liền. Nhiều khách thuê xe của tôi không để ý chỗ đổi đó, đến sát đèn đỏ mới lách sang làn bên cạnh và đè lên vạch trắng liền phân làn. Họ hay hỏi: xe máy nhỏ, lách một chút có sao không. Có sao, và bài này giải thích vì sao, cùng cách chọn làn sớm để khỏi phải lách.
Vạch trắng liền phân làn và vạch nét đứt nghĩa là gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, tại Điều 11, xếp vạch kẻ đường vào hệ thống báo hiệu đường bộ, nghĩa là người lái phải chấp hành như chấp hành biển báo. Hình dạng và ý nghĩa từng loại vạch nằm ở phụ lục về vạch kẻ đường của QCVN 41:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, áp dụng từ 01/01/2025.
Vạch phân chia các làn xe chạy cùng chiều có màu trắng, khác vạch tim đường màu vàng chia hai chiều ngược nhau. Hai dạng hay gặp nhất:
- Vạch trắng nét đứt (vạch 2.1): xe được chuyển làn qua vạch, với điều kiện quan sát, có tín hiệu và bảo đảm an toàn.
- Vạch trắng nét liền (vạch 2.2): xe không được chuyển làn, không được đè lên vạch.
Có nơi còn kẻ vạch trắng kép gồm một nét liền và một nét đứt. Cách đọc theo thói quen chung của vạch kép: xe ở phía nét đứt được chuyển làn qua, xe ở phía nét liền thì không. Ký hiệu số của từng vạch nên đối chiếu lại với phụ lục quy chuẩn hiện hành.
Phân biệt với vạch vàng và vạch mép đường
Vạch vàng liền chia hai chiều ngược nhau, xem bài vạch vàng liền giữa đường hai chiều. Vạch trắng sát lề là vạch mép phần đường xe chạy, thuộc nhóm khác. Bài này chỉ bàn vạch trắng giữa hai làn cùng chiều.
Vì sao vạch đứt đổi thành vạch liền khi sắp tới nút giao
Ở đoạn tiếp cận nút giao có đèn, các làn đã được chia theo hướng đi: làn rẽ trái, làn đi thẳng, làn rẽ phải, thường kèm mũi tên sơn trên mặt đường. Vạch liền ở đoạn này giữ cho xe đã vào làn nào thì đi theo hướng của làn đó, tránh cảnh xe cắt chéo nhau ngay trước vạch dừng.
Hãy coi điểm vạch đứt chuyển sang vạch liền là điểm chốt làn. Muốn rẽ hướng nào thì phải vào đúng làn trước điểm đó. Qua rồi thì giữ làn, kể cả khi làn bên cạnh đang trống hơn.
Điều 13 Luật 36/2024/QH15 quy định trên đường nhiều làn cùng chiều, người lái đi trong một làn và chỉ chuyển làn ở nơi được phép, có tín hiệu báo trước và bảo đảm an toàn. Điều 15 về chuyển hướng còn yêu cầu chuyển dần sang làn gần nhất với hướng rẽ. Ghép hai điều này lại: chuyển làn sớm, ở đoạn vạch đứt, từng làn một.
Xe máy có được đè vạch trắng liền không
Không. Quy định về vạch không chia theo kích thước xe. Ba kiểu đè vạch tôi thấy khách thuê xe hay mắc nhất:
- Lách sang làn bên cạnh sát vạch dừng vì nhận ra mình đứng nhầm làn rẽ.
- Chạy dọc trên vạch liền để luồn giữa hai hàng ô tô đang dừng chờ đèn đỏ.
- Cắt chéo qua vạch liền ngay sau nút giao để kịp rẽ vào một con ngõ hay cây xăng.
Cả ba đều là không chấp hành chỉ dẫn của vạch kẻ đường. Kiểu thứ hai còn nguy hiểm vì tài xế ô tô nhích xe sang ngang thường không thấy xe máy luồn sát bên.
Khi nào được làm khác vạch sơn
Điều 11 Luật 36/2024/QH15 đặt thứ tự chấp hành: hiệu lệnh của người điều khiển giao thông trước, rồi đèn tín hiệu, biển báo, sau đó mới tới vạch kẻ đường. Vì vậy khi cảnh sát giao thông phân luồng, hoặc đoạn đang sửa có biển tạm thời hướng dẫn khác vạch cũ, bạn đi theo hướng dẫn đó. Ngoài ra, đừng tự cho mình ngoại lệ.
Tình huống trên đường nhiều làn ở Hà Nội
Từ Long Biên đi vào nội thành
Khách nhận xe ở Bồ Đề hay đi Nguyễn Văn Cừ hoặc Nguyễn Văn Linh rồi qua cầu. Trên các trục nhiều làn như vậy, trước nút giao có đèn, vạch phân làn thường đổi sang nét liền một đoạn. Hãy xác định hướng rẽ từ khi còn cách nút một quãng, nhìn gương, bật xi nhan và sang làn khi vạch còn là nét đứt.
Lỡ đứng nhầm làn sát vạch dừng
Đã ở trong làn rẽ trái mà định đi thẳng, vạch hai bên là nét liền, thì cách ít rủi ro nhất là đi theo hướng của làn rồi tìm đường quay lại hợp lệ. Phân tích kỹ tình huống này có trong bài đứng nhầm làn có mũi tên rẽ trái rồi đi thẳng. Đi vòng qua một khối phố ở Cầu Giấy hay Đống Đa mất vài phút, vẫn hơn một pha cắt làn trước đầu ô tô.
Đầu cầu và đường dẫn có vùng gạch chéo
Ở đầu cầu, vạch liền phân làn hay đi cùng vùng vạch kênh hóa sơn gạch chéo. Vùng đó không phải làn để lách; cách đọc có trong bài vạch kênh hóa dòng xe ở đầu cầu và nút giao. Nếu làn có biển dành cho xe máy, giữ đúng làn đó như bài biển đường dành cho xe máy và biển làn dành cho xe máy đã hướng dẫn.
Chuyển làn đúng cách ở đoạn vạch đứt
Một lần chuyển làn gọn gàng gồm các bước:
- Nhìn gương bên phía định sang, liếc nhanh qua vai để kiểm tra điểm mù.
- Bật xi nhan sớm vài giây.
- Giữ tốc độ đều, sang dần, không bẻ lái gấp.
- Mỗi lần chỉ sang một làn liền kề.
- Tắt xi nhan khi đã ổn định trong làn mới.
Kiểm tra xi nhan, còi và hai gương ngay lúc nhận xe thuê. Xi nhan không sáng thì báo ngay cho Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, số 0942 467 674, giờ mở cửa 09:00–21:00.
Xử lý vi phạm theo văn bản nào
Nghị định 168/2024/NĐ-CP, tại Điều 7, quy định xử phạt người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy, trong đó có hành vi không chấp hành chỉ dẫn của vạch kẻ đường và hành vi chuyển làn không đúng nơi cho phép hoặc không có tín hiệu báo trước. Tình huống cụ thể thuộc hành vi nào do người có thẩm quyền xác định. Bài không nêu số tiền vì mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất. Với xe thuê, nếu có thông báo vi phạm gửi về xe, cách phối hợp xin xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Ôn thêm các nhóm biển và vạch khác ở trang biển báo giao thông, hoặc xem chuyên mục an toàn và pháp lý khi thuê xe máy trước chuyến đi.
Nguồn tham khảo
- QCVN 41:2024/BGTVT kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, phần vạch kẻ đường: toàn văn trên LuatVietnam.
- Luật số 36/2024/QH15, Điều 11, Điều 13 và Điều 15: văn bản trên Cổng Chính phủ.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 7: văn bản trên Cổng Chính phủ.