Căn cước hỏng chip là lúc tấm thẻ vẫn nằm trong ví nhưng quét không lên, hoặc đã gãy góc, cong vênh. Người sống ở Hà Nội thường hỏi hai câu: thẻ còn xuất trình được không, và khi nào phải làm lại. Bài này đọc những gì luật nói về thẻ hư hỏng, chỗ các nguồn chưa thống nhất và cách dùng căn cước điện tử trên VNeID trong lúc chờ thẻ mới.
Phần về Luật Căn cước số 26/2023/QH15, hiệu lực từ 01/7/2024, là tóm tắt từ nhiều trang pháp luật và báo chí, chưa đối chiếu Công báo; chỗ nào các nguồn nói khác nhau, bài nói thẳng và không kết luận. Theo tóm tắt, thẻ căn cước công dân gắn chip cấp trước 01/7/2024 vẫn có giá trị đến hết thời hạn in trên thẻ, nên bài gọi chung là thẻ căn cước.
Căn cước hỏng chip, gãy hay cong vênh: luật xếp vào nhóm nào
Theo tóm tắt, Điều 24 chia việc làm lại thẻ thành cấp đổi và cấp lại. Thẻ bị mất hoặc hư hỏng không sử dụng được thuộc nhóm cấp lại (khoản 2 điểm a), trừ trường hợp đến mốc tuổi nêu ở Điều 21; nhóm cấp đổi gồm việc thay đổi thông tin in trên thẻ hoặc đến các mốc tuổi. Một bài báo ghi số điều khác (Điều 23), nên số điều chỉ để tra văn bản. Tiêu đề dùng chữ “cấp đổi” theo cách nói quen miệng; chuyện mốc tuổi đã có bài riêng: thẻ căn cước đến tuổi 25, 40 hoặc 60 phải đổi.
Thế nào là hư hỏng không sử dụng được
Bài không tìm thấy nguồn chính thức nào nói gãy bao nhiêu hay chip lỗi ra sao thì thẻ được coi là không dùng được, cũng không thấy quy định nói ai quyết định mức hỏng. Các bài tư vấn mô tả mỗi nơi một khác, nên bài chỉ chia ba tình huống để bạn tự đối chiếu:
-
Xước, mòn viền, chip và mặt in vẫn đọc được. Theo một bài tư vấn, thẻ loại này thường vẫn quét được.
-
Cong vênh, nứt góc, chip quét không lên. Mặt in có thể còn rõ, nhưng xác thực bằng chip hoặc mã QR có thể thất bại.
-
Gãy đôi, mất phần chứa chip, mờ ảnh hoặc mờ số. Các bài tư vấn coi đây là thẻ không còn dùng được, còn luật không nêu bằng chữ.
Cách an toàn là mang thẻ đến cơ quan có thẩm quyền để hỏi. Một bài báo cảnh báo ép dẻo hoặc cất thẻ trong túi ni-lông có thể hại chip, nên đây là điều đáng tránh.
Căn cước hỏng chip còn xuất trình được không
Bài không tìm thấy điều luật nào nói rõ thẻ hỏng chip nhưng mặt in còn đọc được có được chấp nhận trong lúc chờ hay không, nên không có câu trả lời “được” hay “không” chung cho mọi nơi. Thực tế tùy nơi tiếp nhận: có nơi chỉ nhìn mặt thẻ, có nơi quét chip hoặc mã QR. Vài việc nên làm:
-
Hỏi trước nơi cần xuất trình xem họ kiểm tra bằng cách nhìn hay quét.
-
Làm thủ tục cấp lại sớm, đừng đợi đến sát ngày cần dùng giấy.
-
Giữ giấy hẹn hoặc phiếu tiếp nhận hồ sơ nếu có; giấy đó có thay thẻ được hay không do nơi tiếp nhận quyết định.
-
Không dùng ảnh chụp thẻ để thay thẻ thật, không mượn thẻ của người khác.
Cấp lại thẻ: cách làm theo tóm tắt
Theo các nguồn tóm tắt khớp nhau, thẻ mất hoặc hư hỏng có thể cấp lại trực tuyến trên cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng VNeID, hoặc trực tiếp tại nơi làm thủ tục cấp thẻ căn cước. Cơ quan quản lý căn cước dùng ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt đã thu nhận lần gần nhất, nên người dân thường không phải thu nhận lại.
Từ 01/7/2026, Luật Căn cước đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15, trong đó theo một bài báo có phần thủ tục trực tuyến. Lệ phí và thời hạn xử lý các nguồn ghi không giống nhau, nên bài không nêu số. Đừng tự dán, hàn, ép hay cạy thẻ: theo tóm tắt, Điều 7 liệt kê việc làm giả, sửa chữa thẻ vào hành vi bị cấm.
Căn cước điện tử trên VNeID trong lúc chờ thẻ mới
Theo tóm tắt, căn cước điện tử được cấp cùng tài khoản định danh điện tử mức 2 và có giá trị tương đương thẻ căn cước khi xuất trình ở giao dịch yêu cầu thẻ. Các nguồn ghi số điều của quy định này không thống nhất (Điều 31 hoặc Điều 33), nên bài không nêu số. Điều kiện là bạn đã có tài khoản mức 2 được kích hoạt từ trước: hãy mở ứng dụng kiểm tra còn đăng nhập được và thông tin hiển thị đúng. Tuổi Trẻ ghi nhận nhiều nơi như văn phòng công chứng vẫn đề nghị thẻ cứng, nên cần hỏi trước. Không đưa mật khẩu hay mã xác thực cho bất kỳ ai.
Với người lái xe, Điều 56 khoản 1 Luật 36/2024/QH15 liệt kê giấy tờ phải mang: chứng nhận đăng ký xe, giấy phép lái xe, chứng nhận kiểm định theo quy định và chứng nhận bảo hiểm bắt buộc; thẻ căn cước không nằm trong danh sách. Khoản 3 ghi nguyên văn:
“Trường hợp giấy tờ quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này đã được tích hợp vào tài khoản định danh điện tử thì việc xuất trình, kiểm tra có thể thực hiện thông qua tài khoản định danh điện tử.”
Như vậy VNeID chỉ thay được những giấy tờ đã tích hợp.
Thuê xe ở Hà Nội khi căn cước đang hỏng chip
Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và chỉ nhận, giao xe trong giờ này. Giấy tờ tiệm yêu cầu khi thuê, việc tiệm có nhận thẻ hỏng chip hay căn cước điện tử đều không có trong dữ liệu đã duyệt, nên cần hỏi và xác nhận trực tiếp qua số 0942467674 trước khi đến.
Theo tóm tắt, Điều 7 Luật Căn cước cấm giữ thẻ trái quy định và cấm cầm cố, nhận cầm cố thẻ. Nếu bất kỳ nơi cho thuê nào đề nghị giữ giấy tờ gốc, hãy hỏi rõ lý do, xin biên nhận ghi loại giấy, và đừng đưa thẻ hỏng làm cọc. Người ở Gia Lâm hay Cầu Giấy cần làm lại thẻ nên làm thủ tục trước ngày nhận xe, đừng dồn hai việc vào một ngày. Xem thêm mục thuê xe và trang liên hệ của tiệm.
Tóm lại và nguồn tham khảo
Theo tóm tắt, thẻ hư hỏng không sử dụng được thuộc diện cấp lại; mức hỏng nào là “không sử dụng được” và nơi nào còn nhận thẻ hỏng chip thì bài chưa thấy quy định rõ. Hãy hỏi trước, làm thủ tục sớm, kiểm tra căn cước điện tử. Các bài khác nằm trong mục giấy tờ xe và cá nhân và chuyên mục an toàn và pháp lý.
- Luật Căn cước số 26/2023/QH15, tóm tắt chưa đối chiếu Công báo: Hệ thống văn bản Chính phủ; trường hợp cấp đổi, cấp lại: Tuổi Trẻ; thủ tục qua VNeID: LuatVietnam.
- Luật số 36/2024/QH15, Điều 56 đọc nguyên văn: văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng.