Nhiều người ở Hà Nội vẫn giữ tấm bằng xe máy cấp từ trước tháng 7 năm 2012, loại mà ai cũng quen gọi là bằng bìa giấy. Câu hỏi hay gặp nhất là chuyện đổi bằng lái bìa giấy: có bắt buộc không, tấm bằng cũ còn dùng được bao lâu, và nếu muốn đổi sang thẻ mới thì nên làm khi nào. Bài này chỉ dựa trên những gì đọc được trong văn bản luật hiện hành, phần nào chưa kiểm chứng được sẽ nói rõ.
Bằng bìa giấy là loại bằng nào
Trong câu chữ của luật không có cụm “bìa giấy” hay “thẻ PET”. Luật gọi đúng tên pháp lý của nó là giấy phép lái xe không thời hạn được cấp trước ngày 01 tháng 7 năm 2012. Cách gọi bìa giấy và thẻ PET là cách nói quen miệng theo chất liệu tấm bằng mà người dân và báo chí vẫn dùng, không phải tên gọi trong văn bản.
Bằng lái giấy còn giá trị sử dụng không
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, có hai quy định liên quan.
Thứ nhất, khoản 1 Điều 89 về quy định chuyển tiếp ghi: “Giấy phép lái xe được cấp trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành được tiếp tục sử dụng theo thời hạn ghi trên giấy phép lái xe.” Tấm bằng bìa giấy của bạn ghi không thời hạn, nên theo câu chữ này nó vẫn được tiếp tục sử dụng.
Thứ hai, khoản 7 Điều 57 chỉ nêu hai trường hợp giấy phép lái xe không có hiệu lực: hết thời hạn sử dụng, hoặc bị thu hồi theo khoản 5 Điều 62. Bằng không thời hạn và không bị thu hồi thì không thuộc hai trường hợp đó.
Bằng cũ cho phép lái loại xe nào
Phạm vi xe được lái phụ thuộc hạng ghi trên bằng, không phụ thuộc chất liệu giấy hay nhựa. Theo khoản 2 Điều 89 trong bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH, giấy phép cấp trước ngày luật có hiệu lực mà chưa đổi thì dùng như sau:
- Hạng A1 được tiếp tục điều khiển xe mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh từ 50 cm3 đến dưới 175 cm3 hoặc có công suất động cơ điện từ 04 kW đến dưới 14 kW.
- Hạng A2 được tiếp tục điều khiển xe mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh từ 175 cm3 trở lên hoặc có công suất động cơ điện từ 14 kW trở lên, cùng các loại xe của hạng A1 nói trên.
Bằng ghi hạng khác hoặc mờ không đọc rõ hạng thì hỏi cơ quan cấp giấy phép lái xe.
Luật nói gì về việc đổi bằng lái bìa giấy
Khoản 3 Điều 62 ghi nguyên văn: “Khuyến khích đổi giấy phép lái xe không thời hạn được cấp trước ngày 01 tháng 7 năm 2012 sang giấy phép lái xe theo quy định của Luật này.”
Có ba điểm đáng chú ý trong câu này:
- Từ được dùng là “khuyến khích”, không phải “bắt buộc” hay “phải”.
- Câu luật không ghi một mốc thời hạn nào phải đổi xong.
- Trong bản Luật hợp nhất, mình không thấy điều khoản nào khác đặt hạn chót cho việc đổi loại bằng này.
Nếu gặp bài viết nói về hạn chót bắt buộc, hãy kiểm tra ngày đăng và văn bản được dẫn.
Vì sao nhà nước khuyến khích đổi
Luật không ghi lý do. Theo các thông tin báo chí dẫn lại từ ngành công an, mục tiêu chính là chuẩn hóa dữ liệu giấy phép lái xe trên hệ thống quản lý chung. Mình chưa đối chiếu được nguyên văn văn bản nêu lý do này, nên chỉ xem đó là thông tin tham khảo.
Về phía người dùng, lý do thực tế dễ thấy hơn: giấy bìa để lâu bị ố, rách mép, ảnh cũ khó nhận ra mặt.
Có nên đổi bằng lái giấy sang PET không
Không bắt buộc không có nghĩa là không nên. Hãy cân nhắc theo tình huống.
Nên đổi sớm khi
- Tấm bằng đã rách, mờ số, bong ảnh. Điểm b khoản 2 Điều 62 xếp giấy phép lái xe bị hỏng không còn sử dụng được vào diện được đổi, cấp lại.
- Thông tin trên bằng không còn khớp giấy tờ tùy thân. Điểm d khoản 2 Điều 62 có trường hợp thay đổi thông tin ghi trên giấy phép.
Có thể chưa cần vội khi
- Bằng còn nguyên vẹn, đọc rõ họ tên, số bằng và hạng.
- Bạn còn vi phạm chưa giải quyết xong. Khoản 4 Điều 62 quy định chưa đổi, cấp lại giấy phép cho người chưa thực hiện xong yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền về vụ việc vi phạm.
Đổi rồi bằng mới ghi hạng gì
Nhiều người lo đổi xong bị mất quyền lái xe đang đi. Khoản 3 Điều 89 quy định:
- Hạng A1 được đổi, cấp lại sang hạng A với điều kiện hạn chế là chỉ được điều khiển xe mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh đến dưới 175 cm3 hoặc có công suất động cơ điện đến dưới 14 kW.
- Hạng A2 được đổi, cấp lại sang hạng A.
Ngoài ra, khoản 4 Điều 58 quy định giấy phép lái xe sau khi đổi, cấp lại được giữ nguyên số điểm của giấy phép trước khi đổi. Bài bằng A1 cấp trước năm 2025 khi đổi sẽ ghi hạng gì giải thích kỹ dòng hạn chế in trên bằng, còn người có bằng A2 cũ xem bài bằng A2 cũ có còn giá trị theo luật mới không.
Các bước đổi khi bạn quyết định làm
Khoản 6 Điều 62 giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định thủ tục. Mình chưa kiểm chứng nguyên văn thông tư hiện hành, nên chỉ gợi ý:
- Tự rà xem mình còn biên bản hay quyết định xử phạt giao thông nào chưa thực hiện xong.
- Mang căn cước và bằng gốc, rồi đối chiếu danh mục giấy tờ trên Cổng Dịch vụ công quốc gia trước khi nộp.
- Hỏi nơi tiếp nhận về khám sức khỏe và lệ phí.
Người ở Long Biên, Cầu Giấy hay Hoàn Kiếm có thể xem bài đổi, cấp lại bằng lái xe máy ở Hà Nội từ năm 2025 để biết nên nộp ở đâu.
Bằng bìa giấy và chuyện thuê xe ở Hà Nội
Khi thuê xe, cửa hàng cần đọc rõ họ tên, số bằng và hạng. Cửa hàng Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00, chỉ cho thuê xe và không làm dịch vụ giấy tờ. Nếu bằng bìa giấy của bạn đã mờ, hãy chụp gửi trước và hỏi qua số 0942467674 để tránh mất công đi lại.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: Điều 57, Điều 58, Điều 62, Điều 89.
- Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH, đã gồm sửa đổi của Luật số 118/2025/QH15.
- Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi; hãy xác nhận tại cơ quan cấp giấy phép lái xe trước khi làm thủ tục.
Tóm lại
Bằng bìa giấy cấp trước tháng 7 năm 2012 vẫn được tiếp tục sử dụng, luật chỉ khuyến khích đổi và không ghi hạn chót. Nếu bằng đã hỏng hoặc thông tin đã đổi, nên làm sớm. Xem thêm ở mục giấy phép lái xe và chuyên mục an toàn và pháp lý.