Hầm đường bộ ngày càng phổ biến, từ hầm chui qua đường sắt trong nội thành Hà Nội tới các hầm xuyên núi trên quốc lộ dài, và người thuê xe máy đi xa thường hỏi: chạy xe máy trong hầm quy định riêng gì, có được vào hầm không, và cần làm gì khác so với chạy ngoài đường. Trả lời ngắn: hầm có hàng rào điều kiện riêng, và có những nguyên tắc an toàn bắt buộc tự nó đòi hỏi. Bài này đi qua từng nguyên tắc kèm lý do, để lần đầu tiên rẽ vào một cửa hầm bạn cũng tự tin xử lý đúng.
Cơ sở pháp lý tổng hợp tại trang thông tin của cơ quan quản lý (moda.gov.vn), tổng quan quy định lưu thông ở quy định giao thông, biển báo đường bộ ở biển báo, và nhóm chuyên đề an toàn pháp lý ở an toàn pháp lý.
Chạy xe máy trong hầm quy định riêng đầu tiên: biển báo trước cửa hầm
Không phải hầm nào cũng mở cho xe máy. Hầm chui qua đường sắt, hầm dưới nút giao trong nội thành thường dành cho xe máy và xe thô sơ, trong khi một số hầm xuyên sông chỉ dành cho ô tô. Cửa hầm luôn có biển báo lưu ý: biển cấm xe máy, biển chỉ dẫn làn, biển tốc độ tối đa, và biển cấm dừng. Nhìn biển trước khi rẽ vào là nguyên tắc số một, vì vi phạm vào hầm cấm với xe máy có thể bị xử lý, và quay đầu trong hầm gần như không thể.
Quy định riêng thứ hai nằm ở đèn. Bật đèn chiếu gần ngay từ trước cửa hầm kể cả giữa trưa, vì bên trong hầm tương phản sáng mạnh với bên ngoài, và mắt bạn cần vài giây để thích nghi. Xe không bật đèn vừa khó thấy bởi các xe khác, vừa là lỗi dễ bị để mắt khi có kiểm soát ở hai đầu hầm.
Quy định thứ ba là làn và khoảng cách. Trong hầm không có chỗ rộng để lách, không vai đường, và chiều rộng làn vừa đủ một xe. Giữ đúng làn của xe máy, giữ khoảng cách với xe phía trước lớn hơn cảm giác bình thường, và tuyệt đối không vượt trong hầm. Mỗi lần vượt trong không gian hẹp đều rủi ro, trong hầm thì rủi ro nhân đôi vì đường dồn và âm thanh dội.
Vì sao hầm đòi hỏi cách chạy khác
Bên trong hầm, mọi thứ bị thu hẹp: tầm nhìn bị bó trong khoảng sáng của đèn hầm, âm thanh bị dội, và khí thải không thoát ngay tạo cảm giác ngột. Mắt bạn làm việc nặng hơn ngoài đường, và những cú gió áp khi xe container ngược chiều lùa qua có thể đẩy nhẹ thân xe ga nhỏ. Hiểu trước các hiệu ứng này giúp bạn không giật mình khi lần đầu cảm nhận.
Sừng hầm và các đoạn cong trong hầm là điểm nguy hiểm nhất. Vật cứng rơi từ xe tải phía trước, đèn xe ngược chiều chiếu thẳng mặt, hoặc đèn hậu xe tải dừng kỹ thuật giữa hầm, đều là tình huống gặp trong hầm nhiều hơn ngoài đường. Cách xử lý chung: giảm tốc trước sừng, không nhìn thẳng vào đèn xe ngược chiều mà nghiêng mắt về phía đường phía mình, và phanh sớm nhẹ thay vì phanh gấp vì mặt đường trong hầm nhiều khi ướt đọng.
Thứ ba là không dừng. Xe hỏng giữa hầm vừa tự rủi ro vừa gây tắc toàn tuyến. Nếu buộc phải dừng vì sự cố, bật đèn khẩn cấp nếu có, đẩy xe sát mép phải, và gọi hỗ trợ. Đó cũng là lý do lớp người hay đi hầm luôn khuyến nghị kiểm tra đèn và phanh trước chuyến đi có hầm xuyên núi.
Kỹ năng chuẩn bị trước khi vào hầm dài
Với các hầm xuyên núi trên quốc lộ như nhóm hầm ở miền Trung hoặc hầm trên đường vành đai, chiều dài hàng nghìn mét đòi hỏi xe đủ sức. Trước cung có hầm, kiểm tra đèn gần đủ sáng, còi hoạt động, gương sạch, và phanh ăn đều. Xe thuê nên kiểm tra kỹ phần này lúc nhận xe, vì đèn một bên cháy hoặc còi kêu yếu là thứ không lộ khi chạy phố nhưng lộ ngay trong hầm.
Ánh sáng ngày cũng đáng lưu ý: khi trời trưa nắng gắt, cửa ra hầm chói lóa, và vài giây mù sáng sau khi rời hầm là lúc cần giảm tốc. Về phía ngược lại, khi vào hầm từ ngoài nắng, vài giây đầu mắt tối đi. Cả hai lúc chuyển sáng, tốc độ thấp hơn bình thường là xử lý đúng, và đó cũng là kỹ năng được nhắc tới trong phần quan sát thời tiết và đường sá ở thời tiết và đường sá.
Cuối cùng, giữ khoảng cách gấp đôi ở đoạn gần cửa ra. Xe phía trước hay phanh bất ngờ vì chói sáng, và va từ sau là kiểu tai nạn phổ biến tại cửa hầm. Cách tránh đơn giản: thấy ánh sáng cửa ra hiện ra thì nới rộng khoảng cách trước đó.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy được đi hầm nào? Tùy hầm, biển đầu hầm là câu trả lời chính xác. Hầm cho phép xe máy luôn có làn riêng hoặc biển chỉ dẫn rõ; không có biển cho phép thì coi như không được vào.
Đi hầm cần bật đèn gần hay đèn xa? Đèn gần. Đèn xa trong hầm gây chói cho xe ngược chiều và phản chiếu lượng sáng lớn về mặt bạn.
Xe chết máy giữa hầm thì làm gì? Bật đèn khẩn nếu có, đẩy sát mép phải, đặt xe nghiêng sao cho dễ thấy, và đứng phía rào bên phải, không đứng sau xe. Gọi hỗ trợ và chờ, tuyệt đối không cố khởi động lại giữa làn.
Kết luận
Chạy xe máy trong hầm có quy định riêng, và phần lớn quy định đó xoay quanh bốn chữ: đọc biển, bật đèn, giữ làn, không dừng. Hầm là đoạn đường đòi hỏi kỷ luật cao hơn ngoài đường, nhưng khi bạn đã nắm bốn nguyên tắc và chuẩn bị đèn phanh trước chuyến đi, hầm chỉ còn là một đoạn xuyên núi nhanh và mát hơn đèo. Nội dung trên mang tính tham khảo tại thời điểm chia sẻ, vì quy định về hầm đường bộ và biển báo có thể thay đổi theo từng đợt điều chỉnh.