Trước khi so từng thông số cho việc thuê xe điện hay xe xăng, hãy ghi lại lịch một ngày điển hình của chính mình: sáng đi từ đâu tới đâu, trưa có về không, chiều chạy thêm mấy chặng, tối xe để ở đâu. Bảng lịch nhỏ này trả lời được phân nửa câu hỏi loại xe, vì nó cho thấy tổng quãng và chỗ sạc khả dụng, hai biến số quan trọng nhất của bài so sánh.
Đi lại trong nội đô Hà Nội với quãng ngắn, tần suất dày và hay dừng đèn đỏ, nên câu hỏi thuê xe điện hay xe xăng nào hợp hơn phụ thuộc nhiều vào cách bạn dùng xe hơn là biểu đồ thông số. Cả hai loại đều có sẵn tại các cửa hàng cho thuê, mỗi loại hợp với một nhóm người khác nhau. Bài này so sánh theo từng tiêu chí thực tế của người đi nội đô: quãng đường mỗi ngày, chỗ sạc hoặc đổ xăng, chi phí theo ngày, và cảm giác lái trong phố.
Thuê xe điện hay xe xăng: quãng nội đô đều đủ nhưng dư địa khác nhau
Quãng đi lại thông thường trong nội đô, ví dụ từ nhà trong khu Long Biên sang các phố trung tâm và về, thường chỉ vài chục cây số mỗi ngày, con số mà cả xe điện lẫn xe xăng đều gánh được. Khác nhau nằm ở dư địa: xe xăng đổ đầy bình là chạy được xa hơn nhiều trong ngày, còn xe điện phụ thuộc pin và cần tính toán sạc, như đã phân tích trong chủ đề xe điện. Với người mới, ranh giới chọn đơn giản thế này: nếu ngày của bạn cố định trong bán kính nội thành và về nhà hoặc về chỗ trọ mỗi tối, xe điện thoải mái; nếu bạn hay phát sinh chặng xa ngoài dự kiến, đón người đi tỉnh về hoặc chạy vành đai, xe xăng an tâm hơn.
Một điểm yếu thực tế của xe điện cần nói rõ: khi pin gần cạn, một số dòng giảm tốc rõ, và nếu giữa đường hết pin, bạn không thể ghé trạm tiếp nhiên liệu trong vài phút như xe xăng. Do đó, người thuê xe điện nên quen cách theo dõi mức pin trên đồng hồ, và trừ khi bạn dùng xe điện của chính mình, cần hỏi trước cửa hàng về cách tính khi pin cạn giữa buổi, vì mỗi cửa hàng có quy định riêng về việc này.
Cách sạc pin và chỗ đổ xăng trong nội đô
Xe xăng trong nội đô gần như không bao giờ lo chỗ đổ: trạm xăng dày khắp các trục, mỗi lần chỉ mất vài phút. Xe điện thì ngược lại, việc sạc thường gắn với nơi bạn để xe qua đêm hoặc những lúc xe không dùng, tức là phù hợp với người có chỗ ở cố định với ổ điện an toàn. Cách sạc đúng cho xe máy điện được hướng dẫn chi tiết trong bài sạc pin xe máy điện đúng cách, đáng đọc nếu bạn định thuê xe điện dài ngày. Nếu bạn thuê theo ngày và không có chỗ sạc, nên hỏi trước cửa hàng gói có đổi pin hoặc nhận xe đã đầy, thay vì nhận xe pin nửa vời rồi lo giữa buổi.
Cũng cần phân biệt xe máy điện với loại nhẹ hơn từng dùng chung chai pin, vì giữa xe đạp điện và xe máy điện có khác nhau về tốc độ và tải, nhóm bạn cần chở người ngồi sau hoặc leo cầu nên chọn loại máy đủ sức.
Chi phí theo ngày: nhìn rộng hơn giá thuê
Giá thuê niêm yết chỉ là một phần. Xe xăng cộng thêm tiền xăng theo km bạn chạy, và nếu bạn đi ít, phần xăng dư trong bình khi trả thường được tính đổi chéo theo thỏa thuận. Xe điện tiền điện rẻ hơn tiền xăng cho cùng quãng, nhưng nếu bạn thuê ngắn ngày, lợi thế đó nhỏ so với khoản thuê, chưa kể rủi ro phạt nếu pin hỏng giữa chừng do cách dùng. Nói chung, so chi phí giữa hai loại trong nội đô không có chiều thắng tuyệt đối, mà phụ thuộc vào cường độ đi và thời gian thuê. Mọi so sánh cụ thể hơn giữa các dòng được gom trong mục so sánh xe, còn mức giá và đặt cọc của từng loại tại cửa hàng cần xác nhận trực tiếp trước khi nhận.
Một cách hỏi cụ thể khi gọi thuê là nói rõ ba con số của ngày bạn: số chặng dự kiến, quãng dài nhất trong các chặng, và chỗ để xe qua đêm có ổ điện hay không. Ba thông tin ấy đủ để người cho thuê xếp bạn vào đúng nhóm xe, thay vì tranh luận chung chung loại nào tốt hơn. Khi không có chỗ sạc, đừng nhận xe điện dù giá có hấp dẫn tới đâu, vì phần sạc giữa ngày ở bãi gửi công cộng không phải thứ bạn nên đánh cược.
Kinh nghiệm của người thuê lâu ngày: hỏi trước luôn giá theo tuần hoặc theo tháng của cả hai loại rồi so với kế hoạch của mình. Người đi lại mỗi ngày ít hơn ba chặng thường thấy xe điện hợp ví, còn người chạy liên tục năm sáu chặng quanh các quận như Thanh Xuân, Cầu Giấy, Tây Hồ lại hay ở lại với xe xăng cho chủ động.
Cảm giác lái trong phố và vài lưu ý an toàn
Trong phố đông, xe điện có một lợi thế thật: máy êm, không rung khi dừng đèn, và ga tuyến tính dễ điều khiển ở tốc độ thấp, hợp với người mới hoặc người không muốn mỏi tay bóp côn. Xe xăng rẻ hơn ở mặt tiếng ồn nhưng mạnh hơn về vượt và giữ tốc độ trên các trục lớn như Giải Phóng hay Tây Sơn, nơi bạn cần tăng tốc nhanh để nhập làn an toàn. Hai lưu ý chung cho cả hai loại khi đi nội đô: thứ nhất, giờ cao điểm Hà Nội xe chật kín, giữ khoảng cách với xe bus và taxi, thứ hai, mưa nội đô kéo dài cả tiếng, đường ướt phanh dài hơn, nên giảm tốc sớm bất kể nguồn động lực nào.
Với người hay đi đêm, đèn xe là điều cần kiểm tra kỹ lúc nhận, hơn cho xe điện vì một số dòng đèn phụ thuộc chung nguồn pin, pin yếu thì đèn cũng vàng theo. Danh mục rà xe trong bài kiểm tra xe trước mỗi chuyến đi áp dụng cho cả hai loại, chỉ khác ở mục theo dõi: xe điện xem pin và dây sạc, xe xăng xem xăng và dây xích.
Chốt lại thế này: thuê xe điện hợp với người đi cố định trong nội đô, có chỗ sạc qua đêm và muốn máy êm; thuê xe xăng hợp với người cần dư địa quãng xa, chạy nhiều chặng và không muốn phụ thuộc chỗ sạc. Cửa hàng có cả hai dòng cho bạn thử, cách tốt nhất là nói rõ với người cho thuê lịch đi của mình trong ngày, họ tư vấn loại nào hợp hơn dựa trên quãng chạy thật của bạn thay vì bạn chọn theo cảm giác ban đầu. Nhóm kiến thức rộng hơn về các dòng xe nằm trong trang xe máy và dòng xe, nơi bạn có thể đối chiếu thêm trước ngày nhận xe.