Kiểm tra xe khi đứng im chỉ phát hiện được một nửa vấn đề. Nửa còn lại chỉ lộ ra khi xe lăn bánh: tay lái hơi lệch, phanh rít nhẹ, ga giật ở đoạn đầu. Vì vậy, bước chạy thử xe máy khi nhận xe là phần không nên bỏ, miễn là làm đúng cách và trong phạm vi an toàn. Bài này mô tả một vòng chạy thử chuẩn mất khoảng vài phút, các điểm cần cảm nhận bằng tay và bằng tai, và cách xử lý khi phát hiện trục trặc.
Chuẩn bị trước khi chạy thử
Trước khi nổ máy, hoàn tất phần kiểm tra tĩnh: đèn, còi, gương, phanh đứng chỗ, xích, lốp, và toàn bộ ghi nhận vết xước sẵn có. Chưa ký gì cả ở giai đoạn này. Hỏi chủ cửa hàng xem có khu vực chạy thử được không: nhiều cửa hàng ở khu Long Biên, Bồ Đề có ngõ quanh hoặc sân trước thoáng đủ cho một vòng chậm. Nếu phải chạy thử ra ngoài phố, chọn đoạn vắng, tốc độ chậm, và mang đủ mũ bảo hiểm.
Ba điều mang theo trong vòng thử: mũ bảo hiểm, điện thoại để ghi nhanh, và chính chìa khóa của xe để thử khóa cổ trong lúc chạy. Nếu cửa hàng có nhân viên đi kèm, tận dụng: người đó biết xe, và mọi phát hiện nói ra trước mặt nhân viên sẽ được đối chiếu ngay.
Vòng chạy thử xe máy khi nhận xe từng bước một
Vòng chạy thử nên theo trình tự từ nhẹ tới nặng, mỗi bước một mục đích:
- Nổ máy để không tải: nghe tiếng máy đều, không có tiếng lạch cạch bất thường từ nồi hoặc xích.
- Chạy bước chậm trong sân hoặc đoạn ngắn: cảm nhận tay lái thẳng không bị kéo lệch, phanh trước sau ăn ngay, ga quay về hết khi nhả.
- Tăng nhẹ lên tốc độ phố vắng: nghe tiếng máy lên vòng đều, không hụt ga, giảm xóc không lục cục khi qua gờ giảm tốc.
- Cua nhẹ một vòng: xe nghiêng ổn, không có tiếng kêu từ cổ trước.
- Về lại chỗ, dừng bằng phanh cả hai, để máy nghỉ một lát.
Mỗi bước chỉ cần vài chục mét. Vấn đề hay gặp nhất lộ ra ở bước hai và ba: tay lái lệch khiến bạn phải giữ hơi nghiêng, hoặc phanh một bên ăn quá mạnh làm xe ghì. Hai lỗi đó rất khó nhận khi đứng im, nhưng mệt người khi chạy cả ngày.
Những cảm giác cần tin ở vòng thử
Cảm giác của người cầm lái là công cụ đo chính xác nhất trong vòng chạy thử. Bốn cảm giác đáng tin:
- Tay phải giữ hơi chếch để xe đi thẳng: tay lái lệch.
- Tiếng rít nhẹ khi bóp phanh: má phanh mòn hoặc dính bẩn.
- Ga hụt một nhịp lúc bắt đầu quay: dãi ga hoặc chế hòa khí cần chỉnh.
- Xe nảy quá đà qua gờ giảm tốc: giảm xóc yếu.
Không cần biết tên kỹ thuật của từng lỗi, chỉ cần mô tả đúng cảm giác cho chủ cửa hàng: tay lái kéo bên trái, phanh trước rít lúc bóp mạnh. Mô tả cụ thể giúp bên cho thuê hiểu ngay và quyết định sửa nhanh, chỉnh lại, hoặc đổi xe khác.
Chạy thử riêng với xe máy điện
Nếu bạn nhận xe máy điện thay vì xe xăng, vòng thử có vài điểm khác. Chú ý mức pin hiển thị so với khoảng cách dự kiến của bạn, và hỏi trước về trạm sạc hoặc chính sách đổi pin giữa kỳ nếu có. Xe điện chạy im hơn nhiều, nên phần nghe chuyển sang cảm nhận rung động bất thường ở ga và bệ để chân. Phanh tái tạo ở một số dòng khiến cảm giác phanh khác hẳn xe xăng, nên bóp thử nhiều lần ở đoạn vắng cho quen tay trước khi ra đường đông.
Khi phát hiện trục trặc trong vòng thử
Phát hiện lỗi lúc chạy thử là điều tốt, vì bạn chưa ký và có đầy đủ lựa chọn. Trình tự xử lý: quay về chỗ, mô tả lỗi cho chủ cửa hàng, và hỏi một trong hai hướng: sửa hoặc chỉnh ngay tại chỗ trong thời gian chờ được, hoặc đổi sang chiếc khác cùng loại còn sẵn. Nếu cả hai không khả thi, bạn hoàn toàn có thể dừng việc thuê ở cửa hàng đó, vì chưa có ràng buộc nào được ký.
Điều không nên làm là nhận xe kèm lời hứa sẽ sửa sau. Lời hứa miệng sau khi ký rất khó thực thi, đặc biệt khi kỳ thuê của bạn bắt đầu ngay và không có thời gian chờ. Nếu chấp nhận theo hướng này vì lý do nào đó, yêu cầu ghi rõ lỗi và thời điểm cam kết xử lý vào biên nhận, kèm chữ ký.
Sau khi vòng thử đạt, quay lại phần ký nhận với tâm thế rõ ràng: bạn đã biết tay lái thẳng, phanh ăn, ga đều. Bộ ảnh chụp tình trạng xe và biên nhận ghi vết xước nên hoàn tất ngay sau đó. Quy trình nhận và trả chuẩn được mô tả tại trang nhận xe và trả xe, thắc mắc về các bước trong buổi nhận xe được giải đáp trong phần hỏi đáp thủ tục, còn cẩm nang thuê xe máy là bối cảnh chung của việc thuê xe máy ở Hà Nội.
Vài phút chạy thử trước khi ký là phần rẻ nhất của cả kỳ thuê: nó quyết định bạn đi cả ngày bằng một chiếc xe ăn ý, hay chịu đựng một chiếc xe khiến tay bạn mỏi từ quận Hoàn Kiếm ra tới cầu Long Biên.