Mưa lớn ở Hà Nội đến nhanh và kéo theo các đoạn ngập quen thuộc. Với xe máy xăng, đi mưa chủ yếu là vấn đề trơn và tầm nhìn. Với xe máy điện, có thêm một lớp cân nhắc về nước và các bộ phận điện. Tin trước tiên cần nói rõ: xe máy điện được thiết kế để sử dụng trong mưa thông thường, và hàng ngày rất nhiều người vẫn đi xe điện dưới mưa vừa và nhỏ. Vấn đề nằm ở các mức nước lớn và cách bạn xử lý vài tình huống cụ thể. Bài viết này đi qua từng lớp lưu ý để chuyến đi mưa trên xe điện an toàn và chiếc xe không chịu tổn thương lâu dài.
Nguyên tắc chung: mưa nhẹ ổn, nước sâu là chuyện khác
Cần phân biệt hai điều thường bị gộp nhau: nước từ trời và nước đứng trên đường. Mưa rơi với xe điện nói chung không phải vấn đề lớn, vì các điểm nối điện của xe được che chắn và thiết kế chịu ướt ở mức bình thường. Nước đứng, đặc biệt các đoạn ngập sâu không thấy mặt đường, mới là rủi ro thật: nước có thể tràn qua các chỗ thấp, vào các khe hở, và ở độ sâu đủ lớn thì áp lực nước từ các xe khác chạy ngược chiều cũng đẩy nước vào những chỗ bình thường không bị văng tới. Vì vậy quy tắc thực tế rất đơn giản: mưa vừa thì đi chậm lại như mọi xe, đoạn ngập sâu không thấy đáy thì tránh, không liều.
Nhận diện các đoạn ngập trước và trong khi đi
Ở Hà Nội, các đoạn ngập thường lặp lại ở đúng các điểm quen thuộc sau mưa lớn: các hầm chui, đoạn trũng ở đầu cầu, và vài tuyến phố thấp. Nếu bạn đi tuyến quen, hãy nhớ các điểm trũng của tuyến đó, và khi mưa lớn, chủ động chọn tuyến thay thế tránh qua các điểm này dù xa hơn chút. Trong khi đi, cách nhận đoạn ngập an toàn: nhìn xe phía trước đi qua và xem nước dâng tới đâu trên bánh xe của họ, và nhìn các xe tương tự đang quay đầu tránh. Nếu không có xe nào đi qua làm mốc, coi như độ sâu chưa biết và chưa rõ thì không vào. Nước đục che mọi thứ dưới lòng đường, kể cả hố hổng và miệng cống mở, và các rủi ro đó áp dụng cho cả xe điện lẫn xe xăng.
Khi bắt buộc phải qua đoạn nước
Đôi khi bạn đã ở giữa đoạn nước và quay đầu không còn phương án tốt hơn đi tiếp. Khi đó, các nguyên tắc: đi chậm và đều, không phóng tạo sóng, giữ ga nhẹ và đều tay, tránh dừng giữa đoạn vì khởi động lại trong nước là lúc nước dễ bị hút vào các khe. Theo sát vạch đường của xe phía trước nếu họ vừa qua an toàn, vì lốp đã xác nhận đường dưới nước không có hố ở đúng vết đó. Không bóp phanh gấp trong nước vì độ bám giảm mạnh. Đi tới chỗ khô rồi dừng kiểm tra: nghe thử tiếng máy có gì bất thường, nhìn các đèn báo trên bảng, và nếu xe có dấu hiệu như rung lạ hoặc mất điện ngắt quãng, dừng hẳn ở nơi khô ráo và liên hệ nơi cho thuê thay vì cố đi tiếp.
Sau khi qua nước: kiểm tra và lau khô
Về tới nơi khô, dành vài phút cho chiếc xe: lau khô các phần quanh ổ sạc, công tắc nguồn và bảng điều khiển, vì đây là các điểm nước đọng dễ nhất. Mở nắp che ổ sạc kiểm tra khô ráo trước khi cắm sạc, và nếu thấy ẩm hoặc nước đọng trong ổ, để khô tự nhiên trước khi sạc, không sạc ngay. Nếu xe nằm ngoài trời dưới mưa cả ngày, lau các điểm tương tự trước khi khởi động. Kiểm tra đèn, còi và xi nhan hoạt động đủ, vì đây là các mạch điện nhỏ dễ bị ảnh hưởng nhất khi xe ẩm. Ba phút lau khô và kiểm tra sau mỗi chuyến mưa là thói quen giữ chiếc xe điện khỏe qua nhiều mùa mưa, và với xe thuê, nó cũng là cách bạn hoàn trả chiếc xe trong tình trạng tốt.
Sạc khi trời mưa và khi xe còn ẩm
Vài lưu ý về việc sạc: tránh sạc ngay sau khi xe đi mưa về còn ẩm, hãy để xe khô ráo phần ổ sạc trước. Sạc ở nơi có mái che, không sạc ngoài trời đang mưa dù có bạt che tạm, vì gió mưa có thể văng vào bộ sạc và ổ cắm. Bộ sạc và ổ cắm phải khô, tay bạn cũng phải khô khi cắm rút. Nếu trong kỳ mưa dài nhiều ngày, kiểm tra dây sạc không bị úng nước ở các đoạn nằm ngoài trời. Các lưu ý này nghe cẩn thận quá mức, nhưng chúng chỉ là thói quen vài giây: nhìn một lần khô không khô trước khi cắm. Với xe thuê, cũng nên hỏi nơi cho thuê về các hướng dẫn sạc cụ thể của dòng xe đó trong mùa mưa, vì mỗi dòng có thiết kế chống ước khác nhau.
Đi chung với người ngồi sau trong mưa
Mưa trên xe điện có một điểm cần lưu ý thêm so với xe xăng: sự êm và im lặng của xe khiến người ngồi sau dễ không nhận ra tốc độ thực tế đang cao hơn an toàn trên đường trơn. Vì vậy khi chở người sau trong mưa, hãy chủ động đi chậm rõ rệt và nói trước mỗi lần giảm tốc đột ngột để người sau kịp bám chắc. Áo mưa hai mảnh cho người lái và áo choàng kín cho người sau vẫn là combo phổ biến và tiện, nhưng nhớ vén gọn phần áo choàng không vướng vào bánh. Nếu có trẻ nhỏ ngồi sau, cân nhắc hoãn các chuyến không cần thiết trong mưa lớn, vì giữ thăng bằng trên đường ướt với một người ngồi sau nhỏ tuổi là thử thách không cần nhận.
Khi xe có biểu hiện bất thường sau khi ướt
Các dấu hiệu đáng dừng ngay: nguồn bật không lên hoặc nhấp nháy, xe rung giật khi vặn ga, đèn báo lỗi trên bảng hiển thị, hoặc có mùi khét nhẹ. Nguyên tắc xử lý: ngừng sử dụng, không cố bật thử nhiều lần, để xe ở chỗ khô và liên hệ nơi cho thuê mô tả đúng các dấu hiệu. Việc cố chạy tiếp một xe điện có biểu hiện lỗi sau khi ướt có thể biến một sự cố nhỏ thành hư hỏng lớn ở pin hoặc bộ điều khiển, và đây là phần đắt nhất của chiếc xe. Với xe thuê, việc báo sớm các dấu hiệu bất thường cũng giúp bạn có phương án xe khác nhanh, thay vì dừng hẳn việc đi lại vì chờ xử lý một chiếc xe có thể đã báo trước.
Chọn lộ trình trong các đợt mưa lớn
Trong các đợt mưa rất lớn, lựa chọn lộ trình quan trọng không kém cách lái. Nên tránh các hầm chui và đoạn trũng ngay từ đầu tuyến thay vì tới nơi rồi mới tìm cách quay ra, vì gần các điểm ngập thường là nơi kẹt xe đông nhất và cũng là nơi các xe dừng chờ làm dòng chảy tắc hẳn. Chọn các tuyến đường cao, có vỉa hè rộng để có phương án dừng chờ, và đi sớm hơn thường lệ vì tốc độ chung của cả dòng xe trong mưa giảm hẳn. Nếu đích đến có thể dời, một cuộc gọi dời lịch một giờ thường là quyết định khôn ngoan nhất: mưa lớn ở Hà Nội thường dứt nhanh, và chờ một khoảng cà phê vẫn hơn là đứng dưới mái hiên ba mươi phút rồi vẫn phải đi trong mưa xả.
Kết lại
Đi xe máy điện trong mưa an toàn dựa trên một ranh giới rõ: mưa thông thường thì đi chậm và cẩn thận như mọi xe máy, nước sâu không thấy đáy thì tránh. Khi buộc phải qua nước, đi chậm đều và kiểm tra xe ở chỗ khô. Sau mưa, lau khô ổ sạc và các điểm điện, chỉ sạc khi khô, và dừng ngay nếu xe có biểu hiện bất thường. Với xe thuê, báo nơi cho thuê sớm khi có dấu hiệu lỗi. Nếu bạn có câu hỏi về đi xe điện trong mùa mưa hoặc tình trạng các loại xe điện hiện có, hãy liên hệ với Nguyễn Tú, đọc kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội, hoặc xem thêm các kinh nghiệm về đi xe trong điều kiện khó.