Nghỉ chân đường đi làng gốm Phù Lãng là chuyện nghe thừa với cung chỉ chừng ba mươi đến bốn mươi cây số, nhưng đó chính là loại cung người ta hay chạy vội nhất: một mạch ra quốc lộ, một mạch rẽ vào làng, và về nhà với cổ tay mỏi bất thường so với quãng đường. Nghỉ trên cung ngắn vì thế nên hiểu là nghệ thuật dừng đúng nhịp: một mốc khởi động trên trục chính, một mốc tại vùng thị trấn trước khi rẽ vào làng, và một mốc nhẹ quanh làng ven sông. Chia nhỏ vậy thôi, buổi nửa ngày của bạn sẽ khác hẳn chất lượng.
Mốc một: trên trục chính, dừng khởi động
Mốc đầu đặt ở khoảng hai mươi cây số, sau khi bạn đã chạy hết đoạn cầu và bắt đầu quen nhịp đường trường: vùng này có các quán nước và điểm dừng ven trục quốc lộ hướng bắc, chọn quán có bãi xe rộng và xe để trong tầm mắt từ chỗ ngồi. Việc ở mốc này gọn: uống nước, đi vệ sinh, và vắt vai một phút. Với người đi đoàn, đây là chỗ chốt quy ước chặng tiếp: ngã rẽ vào đường liên xã không có đèn, đoàn cần biết ai dẫn, ai chốt cuối, và điểm đợi chung làng trước.
Dừng mốc một trên cung ngắn còn có một tác dụng ít ai nói tới: nó tách bạn khỏi nhịp đô thị còn vướng trên tay lái. Hai mươi phút đầu đường trường, người mới còn mang theo kiểu bóp còi và lách xe của phố; mốc dừng nhỏ giúp phần sau chạy làng nghề an toàn hơn rất nhiều.
Mốc hai: đường Bắc Ninh dừng nghỉ ở đâu trước khi vào làng
Mốc giữa đặt tại thị trấn vùng Thuận Thành hoặc cụm dân cư trước ngã rẽ vào Quế Võ: đây là chỗ ăn nhẹ hoặc ăn sáng trễ, và là mốc đáng tiền nhất cung. Đường Bắc Ninh dừng nghỉ có ưu thế hiếm có: các quán bún, phở và bánh quanh thị trấn phục vụ khách địa phương quanh năm nên đồ tươi, giá rõ, và quán nào cũng có thói quen nhìn giúp xe. Chọn quán đông người ngồi, gọi món nóng nhanh, và dừng trong vòng ba mươi phút để không xô lệch buổi xem xưởng gốm.
Mốc hai cũng là chỗ mua phụ tùng nhỏ cho chuyến: giấy gói, hộp gấp hoặc túi bọc cho gốm — các tiệm tạp hóa quanh thị trấn có đủ thứ này rẻ hơn mua tại làng, và việc có sẵn chỗ đựng tốt là thứ quyết định gốm về tới nhà nguyên vẹn. Ai đi lấy gốm nhiều nên dừng uống cà phê tại đây cho tỉnh tay trước khi vào các ngõ nhỏ của làng, vì trong làng chạy xe phải rất chậm và tập trung hơn hẳn đường trường.
Mốc ba: quanh làng và sau buổi chọn gốm
Mốc cuối nằm trong chính làng Phù Lãng: các quán nhỏ ven bến sông và quán nước đầu ngõ. Đây là mốc nghỉ sau khi xem xưởng và mua gốm — ngồi ven sông Cầu, nước mát, và để tay lái nghỉ trước khi chở gốm về. Nhiều người xem xưởng xong lên ngay xe chạy ngay về, rồi hối hận vì phần đường liên xã và trục về chạy với tay còn mỏi và gốm lỏng chưa buộc lại; mốc ba tồn tại chính để tránh kiểu hối hận đó.
Quy tắc giữ xe quanh làng giữ nguyên mọi nơi: xe nơi nhìn thấy, đồ giá trị theo người, và bộ ba kiểm khi quay lại — nhìn vỏ, bóp phanh, thử đèn. Riêng khu ven sông, thêm một lưu ý: đá bến trơn lúc ẩm, không đậu xe sát mép nước, và không để xe nơi sóng thuyền cập bến lùa qua.
Dừng theo kiểu người và theo mùa làng nghề
Người đi một mình nên ghép mốc với việc hỏi chuyện nghề: chủ quán nước đầu ngõ thường chính là người nhà có xưởng gốm, một lời hỏi han về men nâu và đất đỏ mở ra chuyện cả buổi, và quán có người địa phương ngồi luôn là quán đáng tin để xe trước mặt. Đi cặp đôi thì luân phiên giữ đồ và lo món như mọi cung, người ngồi hướng ngõ nhìn xe, người lo gọi nước.
Đoàn đông tới làng nghề cần thêm một quy tắc riêng: trong các ngõ nhỏ, đoàn chia cặp đi, không đi hàng dài chắn lối xe xưởng chở đất; điểm hẹn gộp lại tại bến sông sau khi mỗi cặp dạo xong phần mình. Mùa cao điểm khách làng đông, quán trong làng dễ chật, nên đoàn ăn mặn hơn ở mốc hai ngoài và giữ các mốc trong làng thật ngắn.
Mùa gốm ra lò theo đợt, hỏi thăm trước qua người quen hoặc xem hàng quanh các xưởng đang phơi: gặp đúng đợt mới ra lò, bạn được ngắm cả sân sản phẩm xếp hàng ngoài nắng — cảnh đáng xem nhất của làng, và cũng là dịp gốm chọn được đẹp hơn hẳn ngày thường.
Điểm phụ theo mùa và quãng về
Ven cung có vài điểm phụ nhỏ đáng nhớ: các đoạn đường qua đồng lúc lúa chín cuối thu có góc vàng đẹp hợp dừng chụp, các quán chè và nước dừa quanh thị trấn hợp dừng hè, và chợ quê phiên sớm ở các xã ven trục cho ai thích ngắm nhịp vùng. Kiểu điểm này dừng thật ngắn và đặt xe hẳn vào lề, vì trục hướng bắc xe hai chiều chạy nhanh.
Quãng về nên dừng đúng một mốc: ăn nhẹ hoặc uống nước tại đúng mốc hai lúc đi, quen quán quen chỗ luôn an toàn hơn thử quán mới lúc người mệt. Trục về chiều muộn đông xe chạy hướng thành phố, giữ làn giữa, không lách giữa các xe container, và nếu chở gốm nặng lệch, chạy chậm hơn tốc độ thường của mình một bậc. Về tới nội đô, né các đoạn phố chặn giờ tan tầm quanh khu Hồ Gươm cho hướng về Long Biên.
Muốn đọc thêm các chia kiểu nghỉ theo cung ngắn, chuyên mục cung đường cuối tuần gom sẵn; theo dõi thời tiết trước chuyến nằm trong mục thời tiết & đường xa; trang cung đường là mục lục chung của mọi tuyến. Người mới thuê xe máy đi cung lần đầu nên đọc mục kinh nghiệm trước khi xuất phát.
Ba mốc nhỏ của cung Phù Lãng không tốn thêm mấy phút, nhưng chúng là thứ phân biệt một chuyến làng nghề thong thả với một chuyến vội vã về với gốm lỏng lẻo trên yên. Dừng đúng nhịp, buộc gốm cho chắc, và quãng nửa ngày phía đông bắc ấy sẽ cho bạn buổi đáng nhớ đúng nghĩa.