Cung đi đền Và chỉ chừng bốn mươi cây số, ngắn đến mức nhiều người chủ động chạy liền một mạch và coi chuyện nghỉ chân là thừa. Nghỉ chân đường đi đền Và vì thế là kiểu kỹ năng nhỏ đáng viết hẳn một bài: kinh nghiệm các chuyến đầu xuân cho thấy chính cung ngắn hay bị chạy gấp, người tới đền với tay lái chưa nóng và bụng đói, rồi đứng nắng trong lúc dòng người đông. Cách chia chuyến nửa ngày thành các nhịp nhỏ như sau: một mốc khởi động gần cuối đại lộ, một mốc tại thị xã Sơn Tây, và một mốc nhẹ trước khi vào khu đền.
Mốc một: gần cuối đại lộ, dừng khởi động
Mốc đầu không cần là quán lớn: một quán nước ven đường hoặc một điểm dừng nghỉ ven trục phía tây là đủ. Việc cần làm ở mốc này rất gọn — uống nước, vươn vai, và kiểm tra nhanh dây buộc đồ trên yên — nhưng nó có một tác dụng lớn hơn tên gọi: tách nhịp đô thị ra khỏi người bạn. Sau ba mươi phút đường trường thẳng, tay người mới chỉ mới bắt đầu vào nhịp; dừng năm phút tại mốc này giúp phần qua thị xã và đường cuối vào đền chạy chắc hơn hẳn.
Với người đi đoàn, mốc một là chỗ chốt điểm đợi chung của chặng tiếp: đường vào thị xã có ngã rẽ không có đèn, đoàn dễ tách nhau nếu không thỏa trước. Người dẫn đoàn cũng nên nhắc cả đoàn quy tắc đường nhỏ sắp tới: không vượt ở ngã rẽ, bóp còi trước khi rẽ, và đi hàng dọc.
Mốc hai: đường Sơn Tây dừng nghỉ ở đâu
Mốc giữa đặt tại thị xã Sơn Tây, nơi có nhiều lựa chọn nhất cung: quán phở, quán bún, quán nước và các tiệm tạp hóa ven đường chính. Đường Sơn Tây dừng nghỉ hợp lý nhất theo hai kiểu: kiểu ăn sáng trễ cho người xuất phát sớm chưa ăn, và kiểu ăn nhẹ trước khi vào đền cho người đã ăn ở nhà. Quán vùng thị xã có lợi thế hiếm có trên cung này: bãi xe trước mặt quán rộng và người trông quen khách vãng lai, bạn ngồi trong quán vẫn giữ được xe trong tầm mắt.
Người quen cung này thường dừng mốc hai đúng một lần, không hơn: ăn nhẹ, đi vệ sinh, và mua nước cho phần đứng lâu trong sân đền. Dừng lâu tại thị xã làm người mất đà, phần thăm đền bị đẩy vào khung nắng gắt giữa trưa — cái khung tệ nhất để đứng lâu giữa sân gạch. Nếu bạn đi khung sớm, mốc hai cũng là chỗ mua lễ vật nhẹ thay vì mang từ Hà Nội, vừa nhẹ người vừa đỡ vướng trên xe.
Mốc ba: gần khu đền và lúc dừng sau buổi viếng
Mốc cuối là cụm dân cư sát đường vào khu đền: vài quán nhỏ, hàng nước, và bãi gửi của khu. Đây là mốc để mặc lại lớp kín đáo, cất mũ rộng vành, và uống nốt nước trước khi đi bộ. Sau buổi viếng, chính mốc này là chỗ đáng giá nhất của quãng về: ngồi mát, ăn nhẹ, và để tay lái nghỉ trước khi chạy lại chặng đại lộ — nhiều người bỏ qua nó rồi buồn buồn ói trên đường về vì chạy khi người còn nóng nắng và mệt.
Giữ xe tại các điểm dừng quanh đây theo quy tắc cũ: xe nơi nhìn thấy, đồ giá trị theo người, và bộ ba kiểm tra khi quay lại — nhìn vỏ hai bên, bóp nhẹ phanh, thử đèn. Mùa lễ, bãi của khu mở rộng và có người điều phối: theo hướng dẫn tại chỗ, giữ vé, và chụp lại vị trí gửi bằng điện thoại cho chắc ăn khi bãi đông.
Dừng theo kiểu đoàn và theo mùa lễ
Người đi một mình nên dừng ở quán có khách địa phương ngồi: quán vùng thị xã có thói quen nhìn giúp xe cho khách quen lẫn khách lạ, và cảnh quán có người ăn sáng nói chuyện nhỏ chính là tín hiệu đồ tươi giá rõ. Quy tắc một mình giữ nguyên như mọi cung: balo và mũ theo người vào quán, chọn chỗ ngồi nhìn ra được chỗ xe, và không để đồ trên yên dù chỉ năm phút.
Đoàn đông đi đền đầu xuân cần một quy ước riêng cho các mốc: dừng theo kiểu kéo dây — xe sau không vượt xe trước để dừng — và đậu dọc theo lề theo hàng, không đậu chéo chắn lối xe địa phương. Trước khi đoàn rời quán, người cuối đếm đầu xe và bóp còi một tiếng xác nhận đủ người. Mùa lễ dòng xe vào đền dày, đoàn mất kỷ luật là nguyên nhân phổ biến nhất của việc tách nhau giữa các ngã rẽ không đèn.
Mùa lễ còn thay đổi việc chọn mốc: quán sát cổng đền dễ chật từ sáng, nên đoàn nên ăn mặn hơn ở mốc hai thị xã và chỉ dừng mốc ba thật ngắn. Ngược lại ngày thường, các mốc gần đền vắng và thoáng, bạn có thể đảo thứ tự — dừng ngắn mốc một, ăn thật kỹ ở mốc hai gần đền — cho phù hợp nhịp riêng của chuyến.
Điểm phụ theo mùa và quãng về
Ven cung phía tây có vài điểm phụ nhỏ theo mùa: các đoạn đường có hàng cây rợp bóng hợp dừng chụp vào cuối thu, các quán chè và nước mía ven thị xã hợp dừng hè, và các góc nhìn núi Ba Vì đẹp vào buổi sớm trong. Kiểu điểm này dừng thật ngắn và không để xe chắn lề hẹp; quãng vào đền có đoạn xe hai chiều dày, ép xe hẳn vào lề rộng mới dừng.
Quãng về của cung ngắn này thường chỉ cần một mốc nếu có: dừng đổ nước hoặc ăn tối nhẹ quanh trung tâm thị xã, rồi lên đại lộ chạy thẳng. Chiều muộn trục phía tây đông xe về thành phố, người mệt dễ lách tuyến bất cẩn — nếu thấy tay lái nặng, dừng năm phút tại bất kỳ điểm nghỉ ven đường an toàn nào thay vì cố về. Về tới nội đô, né các đoạn phố chặn cuối tuần quanh khu Hồ Gươm cho hướng về Long Biên.
Muốn đọc thêm các chia kiểu nghỉ theo cung ngắn, chuyên mục cung đường cuối tuần gom sẵn; xem thời tiết trước chuyến nằm trong mục thời tiết & đường xa; trang cung đường là mục lục chung của mọi tuyến. Người mới thuê xe máy đi cung lần đầu nên đọc mục kinh nghiệm trước khi xuất phát.
Ba mốc nhỏ của cung đền Và không nhằm tiết kiệm thời gian — cung này vốn không thiếu thời gian. Chúng nhằm giữ chất lượng của phần quan trọng nhất: buổi đứng trong sân đền cổ với người còn nguyên sức và đầu còn thanh thản. Nghỉ đúng nhịp, chuyến nửa ngày ngắn gọn ấy sẽ trọn vẹn đúng như dự định.