Đi đền Và bằng xe máy là kiểu cung ngắn đầu xuân được nhiều người Hà Nội ưa chuộng: đền thuộc thị xã Sơn Tây, phía tây thành phố, nằm nép dưới bóng núi Ba Vì xanh mát, cách trung tâm chừng bốn mươi cây số theo trục đại lộ hướng tây. Cung này có ba ưu điểm hiếm tuyến nào đủ cùng lúc: đường lớn gần như suốt chặng, quãng đi một tiếng rưởi là tới, và đích đến là quần thể đền cổ có sân rộng thoáng đãng cho mùa lễ. Ai tìm một chuyến đi nửa ngày mà vẫn đủ không khí vùng ngoại ô thì đây là lựa chọn đáng cân nhắc nhất.
Đi đền Và bằng xe máy: cung đường từ Hà Nội tới Sơn Tây
Xuất phát từ Long Biên, hướng chuẩn là các trục nối vào đại lộ Thăng Long: chặng đầu qua khu đô thị mới, đường rộng thẳng, dòng xe nhanh nhưng rõ nhịp; giữa chặng là đoạn đường trường thoáng, hai bên có cụm công nghiệp và vườn cây, chạy nhẹ tay; cuối chặng bạn rẽ theo biển chỉ dẫn vào thị xã Sơn Tây, đường nhỏ dần và có đoạn qua khu dân cư, đây là lúc giảm tốc và để ý xe buýt, xe tải nhỏ rẽ vào ngõ. Từ trung tâm thị xã, bạn theo đường hướng về phía chân núi, tới xã vùng đền: mặt đường vừa phải, có đoạn qua thôn cần chậm cho trẻ nhỏ và chó nhà.
Về thời gian ước tính: quãng từ Long Biên tới cuối đại lộ mất khoảng bốn mươi phút chạy thoải mái; quãng qua thị xã và đường cuối tới đền thêm khoảng hai mươi đến ba mươi phút tùy dòng xe giờ cao điểm. Cung này vì thế hợp mọi kiểu lịch: sáng sớm đi viếng đền, trưa về; hoặc chiều đi, viếng đền lúc nắng dịu rồi về trước tối; hoặc gộp cùng một điểm quanh Sơn Tây thành chuyến nửa ngày đầy đủ.
Lưu ý đặc thù mùa lễ: quanh các khung đầu xuân, đường vào đền có lúc đông xe viếng, các ngã rẽ cuối bị dòng xe chờ gửi; bạn cứ chạy theo hướng dẫn của người điều phối tại chỗ, gửi xe ở bãi quy định, và chấp nhận đi bộ đoạn cuối thay vì cố ép sát — phần đi bộ ngắn này cũng là lúc tâm tình chậm lại đúng kiểu chuyến viếng đền.
Thời gian và khung giờ nên chọn
Khung đẹp nhất cho cung này là sáng sớm cuối tuần: đại lộ thoáng, khí vùng tây mát, và tới đền trước đám đông khung giữa buổi. Khung thứ hai là chiều muộn ngày thường: đường về có nắng xiên đẹp, đền vắng người hơn, và bạn có thời gian đứng trong sân đền lâu mà không bị dòng người thúc. Khung nên tránh là giữa trưa ngày nắng to và các sáng đầu xuân dòng người dồn về đền: giữa trưa nắng sân đá rất nóng, còn mùa lễ thì khung nào cũng đông, chọn ngày thường lân cận sẽ thoải mái hơn hẳn.
Về cách tính giờ tổng cho chuyến nửa ngày: xuất phát tờ mờ, tới đền khung sáng muộn, thăm trong một đến hai tiếng đồng hồ tùy dòng người, ăn nhẹ quanh vùng, và về trước ba giờ chiều. Chuyến này ngắn đủ để bạn không cần chuẩn bị hậu cần nhiều, nhưng vẫn nên chốt giờ về trước, vì đại lộ khung chiều chiều đông và về muộn dễ mỏi hơn dự tính.
Chuẩn bị cho xe và người
Xe chạy cung này gần như không gặp đoạn đường phức tạp: một lần kiểm phanh, lốp và đèn trước khi đi là đủ. Đồ mang theo gọn nhẹ: nước, mũ rộng vành cho nắng sân đền, áo dài tay mỏng cho phần đứng lâu trong sân, và ô gấp cho mưa bất chợt. Trang phục vào đền nên kín đáo: quần dài hoặc váy qua gối, không đồ quá mảnh, và giày bệt mềm vì lối gạch và sân đá. Lễ vật nếu mang thì mua quanh vùng gần đền cho nhẹ người trên xe.
Người thuê xe máy quanh Long Biên có thể lấy xe sáng sớm và trả chiều muộn trong cùng ngày, nhớ kiểm tra xe cùng chủ xe ngay tại chỗ: đề máy, bóp phanh, thử đèn, và hỏi rõ giờ nhận trả để tính giờ về khớp. Cung này một ngày là dư sức, phần thuê kiểu nhiều ngày chỉ đáng nếu bạn gộp thêm các điểm quanh Ba Vì.
Gửi xe tại đền và cách đi trong quần thể
Cổng đền có bãi gửi xe theo quy định của khu, mùa lễ bãi mở rộng, bạn vẫn giữ vé và ghi nhớ mốc gần vị trí xe. Trong quần thể, đi bộ là chính: tam quan, sân gạch, các hạng mục cổ được gìn giữ, và hàng cây già rợp bóng. Vào điện thờ thì mũ nón tháo ra, giữ im lặng theo dòng người, và không đứng chắn lối của người xếp hàng dâng hương.
Với người đi cùng người lớn tuổi, nên chọn ghế đá bóng cây giữa các lần đứng, và chia buổi thành nhiều đoạn ngắn thay vì một đoạn dài. Khu đền có bóng mát nhiều nên chuyến mùa hè cũng khả thi, miễn là bạn mang đủ nước.
Một cách kết thúc buổi viếng đáng thử: trước khi rời khu, đi vòng quanh tường đền chậm một vòng, nhìn lại toàn cảnh từ góc xa. Nhiều người đi nhanh qua phần này vì mệt, nhưng chính khoảnh khắc đứng lặng ít phút đó mới là phần mang về nhiều nhất của một chuyến đi đền — núi Ba Vì sau lưng, sân gạch trước mặt, và tiếng chuông cuối buổi ngân nhẹ trong không gian tĩnh.
Quãng về và vài lưu ý cuối
Quãng về qua thị xã thường thoáng nếu bạn rời trước ba giờ rưỡi chiều; dừng ăn nhẹ quanh Sơn Tây nếu muốn, hoặc chạy thẳng lên đại lộ và về trong một mạch. Chiều muộn trên đại lộ có đoạn xe về thành phố dày, giữ làn giữa, không lách giữa các xe container, và bật đèn sớm khi trời có mưa. Về tới vành đai nội đô, né các đoạn phố chặn cuối tuần quanh khu Hồ Gươm cho hướng về Long Biên.
Người mới chạy cung phía tây nên đọc thêm các tuyến cùng hướng trong mục cung đường cuối tuần; xem thời tiết trước khi đi nằm trong mục thời tiết & đường xa; trang cung đường là mục lục chung của mọi tuyến. Người mới thuê xe máy lần đầu nên đọc mục kinh nghiệm trước khi xuất phát.
Cung đền Và ngắn nhưng đủ vị: một sáng đại lộ thoáng, một buổi sân đền cổ, và một chiều về nhẹ. Chuẩn bị nhỏ, khung giờ chốt sẵn, và chuyến viếng đền đầu xuân của bạn sẽ đúng nghĩa một buổi thanh thản thật sự.