Đường Lâm là làng cổ thuộc thị xã Sơn Tây, phía tây thành phố Hà Nội, nơi những nhà cổ xây bằng đá ong hàng trăm năm tuổi vẫn nằm giữa vườn cây, giếng nước và sân gạch. Hà Nội đi Đường Lâm bằng xe máy dài khoảng năm mươi ki-lô-mét tính từ khu trung tâm, hơn một tiếng chạy xe là tới, nên làng hợp cho chuyến nửa ngày hoặc ghép trọn một ngày cuối tuần cùng các điểm quanh vùng Sơn Tây. Bài này nói rõ từng phần: đường đi, chỗ gửi xe, những gì đáng xem trong làng, chỗ ăn và cách xếp lịch cho gọn. Khách đọc trước sẽ tránh được hai lỗi thường thấy: đi vào trưa nắng gắt và để phần đường về rơi vào giờ tan tầm.
Hà Nội đi Đường Lâm bằng xe máy: bao xa và đi đường nào
Tuyến quen thuộc nhất là quốc lộ 32: từ khu Hà Đông chạy qua Chúc Sơn tới thị trấn Xuân Mai, đường rộng và phẳng, tính từ trung tâm Hà Nội chừng bốn mươi ki-lô-mét. Tới Xuân Mai khách rẽ vào đường 421, chạy tiếp hơn mười ki-lô-mét qua các thôn đồng ruộng là tới khu làng cổ Đường Lâm; đây đều là trục đường lớn, hỏi bất kỳ người địa phương nào cũng chỉ được. Khách ở phía nam thành phố có thể đi đại lộ Thăng Long tới vùng Hòa Lạc rồi nối sang trục phía tây, mặt đường đẹp hơn nhưng vòng hơn một chút. Tổng thời gian xe máy từ cửa nhà tới cổng làng thường trong khoảng một tiếng rưỡi, chưa kể dừng ăn sáng dọc đường. Chủ nhật chiều dòng xe ngược về phố dày, khách dời giờ về sớm sẽ chạy nhẹ hơn.
Làng cổ Đường Lâm có gì đáng xem
Khu làng gồm các thôn cổ liền nhau, nổi bật nhất là Mông Phụ: ngõ lát gạch cũ, nhà cổ xây bằng đá ong với tường dày, mái ngói âm dương và sân gạch, giếng nước cổ có bậc xuống giặt giũ, cây đa cổ thụ đầu làng, đình làng ở giữa khu dân cư. Đá ong là thứ làm nên mặt bằng của làng: tường đóng bằng thứ đất đá màu nâu đỏ, mát về mùa hè và ấm về mùa đông, giữ được qua bao đời vì ít bị mưa mòn. Khách đi chậm theo các ngõ, không bấm còi, nói chuyện nhỏ, vì hai bên ngõ là nhà người ta vẫn ở.
Đường Lâm còn là làng của hai vị tướng cũ trong sử sách, trong làng có đền thờ từng vị và nhà thờ họ lâu đời, cùng chùa Mia nằm ở khu dân cư; các nhà này đều thuộc khu di tích được xếp hạng, khách vào thăm giữ phép lịch sự như khi vào nhà người khác. Nhiều nhà cổ vẫn có người ở, khách xem từ ngoài hiên là đủ, muốn vào sâu thì hỏi trước chủ nhà. Điểm vào làng có bãi gửi xe, khách gửi xe rồi đi bộ; trong ngõ nhỏ xe máy chen vào vừa khó vừa phá không khí làng. Đi kỹ cả khu mất chừng nửa buổi, nên nhiều khách ghép thêm các điểm quanh Sơn Tây trong cùng ngày.
Đường Lâm đi như nào cho trọn ngày
Lịch gợi ý cho một ngày: sáng sớm xuất phát, dừng ăn sáng ở Chúc Sơn hoặc Xuân Mai, tới làng khoảng chín giờ khi nắng còn nhẹ; thăm Mông Phụ và các thôn tới gần mười hai giờ, nghỉ trưa ở quán ven làng; chiều xem chùa Mia, các đền thờ và cánh đồng phía sau làng, khoảng ba giờ khởi hành về, kịp qua Xuân Mai ăn nhẹ rồi về Hà Đông trước giờ cao điểm. Khách muốn trọn vẹn hơn có thể dời lịch khởi hành sớm hơn để thêm thăm các điểm quanh thị xã Sơn Tây cùng ngày. Mang theo nón vì trong làng ít bóng mát trên đường ngõ, đi giày mềm vì quãng đi bộ dài hơn khách tưởng, và mang nước vì hàng nước trong làng thưa, không phải lúc nào cũng mở.
Ăn uống và mua gì ở làng
Quán ăn ở Đường Lâm quy mô nhỏ, món dân dã vùng đồng bằng như bánh cuốn, chè, xôi và các món gà vịt đồng; khách vào quán đông người qua lại là chắc độ tươi. Về quà, quanh chợ nhỏ trong xã có rau, củ và các món ăn đồng quê đựng gọn, khách mua vừa đủ dùng trong ngày là hợp. Ở làng ít quán lớn, nhóm đông nên gọi trước; khách hỏi giá trước khi gọi để thoải mái cho cả hai bên. Trưa về khách dừng ăn nhẹ ở vùng Xuân Mai, vừa chờ dòng xe nguội bớt vừa ăn tối sớm, rồi về phố khi đường đã thưa hơn.
Đoạn đường cần để ý
Đường 421 qua các thôn dân cư hẹp, hè đường hẹp, xe tải chở vật liệu thỉnh thoảng đi lại; khách giữ tốc độ thấp ở khúc qua xóm, không bấm còi liên tục vì hai bên là nhà người ta. Mùa gặt, rơm rạ phơi trên đường khi trời khô, mặt bánh xe dễ trượt nhẹ ở những tấm rơm, khách đi chậm qua là chắc. Đường về cuối chiều chủ nhật đông, đặc biệt khúc về Hà Đông khi giáp giờ tan tầm; khách về sớm hoặc dừng ăn tối ở vùng Xuân Mai rồi về khuya nhẹ đường hơn. Mưa phùn làm mặt đường bẩn và khúc quanh gần ao dễ trơn, khách đi chậm hơn ngày thường và bật đèn cả sáng lẫn chiều cho xe ngược chiều thấy sớm.
Kiểm tra xe trước khi chạy
Chuyến này phần lớn đường đẹp, xe chỉ cần khỏe bình thường: lốp căng đúng mức, xích có dầu, đèn sáng, phanh chắc. Đồ mang theo gồm mũ bảo hiểm cài quai, một chai nước, áo mưa gấp gọn và bộ dụng cụ vá nhỏ. Khách thuê xe nhận xe trước một ngày, chạy thử vòng quanh phố và hỏi chủ xe các điểm đổ xăng dọc quốc lộ 32. Cuối tuần khách đi nhóm lớn nên gọi trước để hỏi loại xe mình cần còn sẵn hay không, tránh tới nơi phải đổi loại xe không hợp tay lái của mình.
Khách cần thuê xe máy cho chuyến này liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674. Chuyến vòng rộng hơn quanh vùng này xem ở bài đường về Sơn Tây và làng cổ; chỗ dừng đẹp khác hướng tây là Đồng Mô và hồ Suối Hai và chạy xe từ Hà Nội đến hồ Lục Quần cuối tuần; các cung quanh ngoại thành gom ở trang cung đường nội thành và trang chủ đề cung đường & hành trình.