Đang chờ đèn đỏ ở giao lộ lớn, bỗng nghe còi hiệu từ phía sau, một chuỗi xe cùng màu nối đuôi tiến lại: khoảnh khắc đó đòi hỏi quyết định trong vài giây. Gặp đoàn xe ưu tiên xe máy là tình huống ít gặp nhưng cần xử lý nhanh, vì nhường đường xe ưu tiên không chỉ là phép lịch sự mà là trách nhiệm bắt buộc của mọi người tham gia giao thông. Bài này nói cách nhận biết, chọn chỗ dừng và những lỗi cần tránh cho người đi xe máy trong phố. Tổng quan về quy định giao thông được gom trong nhóm quy định giao thông.
Gặp đoàn xe ưu tiên xe máy thì xử lý ra sao
Bước đầu là nghe và nhìn: xe ưu tiên thường phát tín hiệu còi, đèn và được dẫn đầu bởi xe mô tô có cờ hiệu, phía sau là chuỗi xe cùng loại nối dài. Khi xác định là đoàn ưu tiên, người đi xe máy nên giảm tốc, gửi sát vào lề phải theo hướng đoàn xe đang đi, và dừng hẳn nếu đang ở làn mà đoàn sẽ đi qua. Các quy định về danh mục xe ưu tiên và tín hiệu đi đường có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nên bạn nên đối chiếu bản chính thức trên trang của Cục Cảnh sát giao thông tại địa chỉ https://www.csgt.vn.
Điểm mấu chốt là không cắt ngang. Nhiều người thấy đoạn đường phía sau đoàn xe còn trống, vội vàng rẽ ngang để đi lối khác, và đó chính là khoảnh khắc nguy hiểm nhất, vì đoàn ưu tiên chạy nhanh hơn tốc độ thường và khoảng trống đó có thể bị xe áp sát lấp đầy chỉ trong tích tắc. Chờ đoàn đi hết, quan sát xe lẻ có thể bám theo, rồi mới khởi hành.
Chọn vị trí dừng hợp lý
Chỗ dừng an toàn nhất cho xe máy là mép phải làn ngoài cùng, song song với hướng đoàn xe, cách vạch lề một đoạn nhỏ để còn chừa chỗ cho người đi bộ. Tránh dừng ở giữa giao lộ, trên vạch phần dành cho xe hai bánh trước đèn đỏ, hoặc ngay sau xe tải lớn che khuất tầm nhìn, vì ba chỗ này đều khiến bạn vô hình với người dẫn đoàn. Nếu đang đi giữa làn xe hơi, đừng bứt lên vội sang phải giữa dòng xe, hãy giảm ga, giơ tay báo hiệu, rồi chuyển làn khi có khe hở thực sự.
Với người có người ngồi sau, nhắc trước một câu để người này không tự nhún xuống xe khi đoàn đi ngang, vì mọi cử động đột ngột gần đoàn xe chạy nhanh đều dễ làm mất thăng bằng. Khi dừng ở đèn đỏ mà đoàn ưu tiên cần đi qua ngã tư, người đứng đầu dòng xe hai bánh nên dịch thêm về mép phải, để phần vạch trước đèn đỏ trống ra cho xe dẫn đoàn quan sát giao lộ. Khoảnh khắc đoàn đi qua cũng là lúc cần đứng yên thật sự: không chỉnh gương, không lục túi, không nhìn điện thoại, vì tầm mắt rời đường đúng lúc xe ưu tiên chạy sát là rủi ro không đáng.
Ba lỗi nhiều người mắc
Lỗi một: không phân biệt được xe ưu tiên thật với xe đơn lẻ bật còi. Xe ưu tiên thật đi thành đoàn, có cờ hiệu và tín hiệu đặc trưng, còn xe đơn lẻ bấm còi có thể chỉ là xe thường cần vượt. Phán đoán sai dẫn đến dừng sai chỗ, gây ùn cho cả dòng. Lỗi hai: dừng ở lề trái. Đoàn ưu tiên thường chiếm trọn làn giữa hoặc trái theo hướng đi, nên dừng lệch trái là tự đặt mình vào đúng quỹ đạo đoàn xe. Lỗi ba: quay xe lại. Khi hoảng, một số người quay đầu ngay tại chỗ, hành động này vừa vi phạm vừa đặt xe vuông góc với hướng đoàn xe đang tới.
Cách nghĩ đúng hơn: đứng yên là một quyết định chủ động, không phải bị động. Người đứng yên đúng chỗ giữ được tầm nhìn, giữ được lối thoát, và có thể quan sát để tiếp tục hành trình ngay khi đoàn xe đi hết.
Người thuê xe cần thêm chú ý gì
Với xe máy thuê, người lái thường không quen phản xạ của xe, nên gặp đoàn ưu tiên càng cần dứt khoát: giảm tốc sớm hơn, dừng hẳn thay vì lững thững, và giữ cự với vỉa hè rộng hơn một chút để có chỗ dựa nếu cần. Khi chạy theo sau một đoàn ưu tiên đã đi qua, đừng bám theo để “hưởng” đường trống, vì đoạn trống đó thuộc về tuyến hành trình của đoàn, và xe tuần sau có thể áp sát rất nhanh.
Một kinh nghiệm từ người đi đường lâu năm ở Hà Nội: nghe thấy còi hiệu loãng dần là tín hiệu đoàn đã xa, nghe còi rõ dần là đoàn đang tới gần, và mắt luôn quan trọng hơn tai, nên sau khi dừng, việc duy nhất cần làm là nhìn, không phải đoán.
Ghi nhớ cho lần sau
Sau mỗi lần gặp đoàn ưu tiên, một phút tự hỏi mình đã dừng đúng chỗ chưa giúp lần sau nhanh hơn. Người nhường đường nhanh và đúng không mất mấy giây, nhưng giữ được an toàn cho cả mình và cả đoàn xe phía sau. Người mới đi phố hay lo mình dừng chậm bị bấm còi nhắc, thực tế phần lớn người cùng đèn đỏ đều phản ứng chậm giống nhau, và việc bạn dừng sớm, dừng gọn còn giúp cả dòng sau nhận ra tình huống và dừng theo. Trẻ nhỏ ngồi sau xe nên được dặn giữ yên và nhìn thẳng, người chở hàng dài nên cẩn thận khung hàng đừng vươn ra ngoài làn, và ai đó từng dừng sai một lần thường là người xử lý khéo nhất ở lần sau, vì kỹ năng này tới từ trải nghiệm nhiều hơn từ sách vở.
Nhóm an toàn pháp lý có thêm bài về các quy tắc nhường nhịn trên phố và cách đọc tín hiệu giao thông, còn nếu bạn cần xe ổn định cho ngày đi nhiều khu vực, nhóm thuê xe gom các dòng xe máy quanh Hà Nội cho bạn so sánh và chọn gói phù hợp với lịch trình của mình.