Mỗi năm một lần, bạn đóng phí bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc cho chiếc xe máy của mình và thường xem đó là xong phần bảo hiểm. Rồi một ngày đứng trước câu hỏi của nhân viên công ty bảo hiểm: có muốn gắn thêm gói tự nguyện không. Bảo hiểm tự nguyện cho xe máy đáng hay không đáng, câu trả lời phụ thuộc vào ba thứ: chiếc xe của bạn chạy nhiều hay ít, phần trần của gói bắt buộc có đủ cho các rủi ro bạn hay gặp, và điều khoản gói tự nguyện đó thực che những gì. Bài này đi từng câu một, theo góc nhìn của chủ xe đang cân nhắc. Tổng quan nhóm giấy tờ bảo hiểm nằm trong mục bảo hiểm.
Phần trần của gói bắt buộc: che được bao xa
Trước khi nói về gói thêm, cần hiểu rõ gói bắt buộc đang che gì. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của chủ xe máy bồi thường cho bên thứ ba khi xe của bạn gây thiệt hại về người và tài sản, với mức trách nhiệm về người tới một trăm triệu đồng mỗi người mỗi vụ và về tài sản tới năm mươi triệu đồng mỗi vụ theo quy định hiện hành. Điểm mấu chốt nằm ở chữ bên thứ ba: gói này không trả cho chính bạn, không trả cho chiếc xe của bạn, và không che thiệt hại của người ngồi trên xe bạn theo nhiều tình huống va chạm lẫn nhau.
Nghĩa là nếu bạn tự ngã, xe tự đâm vào cột, hoặc hư hỏng nặng sau một va chạm mà lỗi một phần thuộc về bạn, toàn bộ chi phí sửa xe và chăm sóc bản thân nằm ngoài gói bắt buộc. Với người chạy xe mỗi ngày trong phố đông như Hà Nội, đây chính là chỗ gói tự nguyện tỏ ra đáng cân.
Bảo hiểm tự nguyện cho xe máy: gói thêm thường che gì
Một gói bảo hiểm tự nguyện cho xe máy thường ghép ba tầng quyền lợi lên trên phần bắt buộc. Tầng thứ nhất mở rộng mức bồi thường cho bên thứ ba, khi thiệt hại thực vượt phần trần bắt buộc. Tầng thứ hai bảo vệ thiệt hại thân thể của chính người điều khiển và người ngồi trên xe, khoản gần như không có trong gói bắt buộc. Tầng thứ ba bảo vệ thân xe, từ trầy xước, móp méo tới mất cắp bộ phận hoặc toàn xe, tùy điều khoản từng công ty.
Ba tầng đó ghép lại trả lời câu hỏi đáng mua khi nào. Chạy nhiều, đi xa cuối tuần, thường chở người ngồi sau: hai tầng đầu có giá trị rõ. Xe còn mới hoặc là xe thuê dài hạn: tầng thân xe đáng kể. Xe cũ, chạy đoạn ngắn quanh khu ở, hiếm khi chở ai: phần vượt trần bắt buộc của bạn thường nhỏ, và gói thêm dễ thành khoản phí đóng cho yên tâm.
Đọc điều khoản trước khi mua: bốn chỗ hay gây hiểu nhầm
Phần lớn các tranh luận khi bồi thường không nằm ở giá trị gói, mà nằm ở bốn chỗ trong điều khoản mà người mua lướt qua:
- Giảm khấu khấu trừ: nhiều gói chỉ trả phần thiệt hại vượt một mức khấu trừ nhất định, thiệt nhỏ thì bạn vẫn tự trả toàn bộ.
- Điều khoản loại trừ: các tình huống như chạy xe không đúng giấy phép, cho người khác mượn xe, hoặc thiệt hại do thiên tai dạng lũ lụt có thể nằm ngoài phạm vi.
- Nguyên tắc xác định mức độ lỗi: với va chạm có lỗi chia đôi, phần bồi thường thân xe có thể bị tính theo tỷ lệ lỗi, không phải trả trọn.
- Thủ tục và bộ chứng từ yêu cầu: gói tốt trên giấy có thể đòi nhiều bước chứng thực, và bạn nên hỏi trước mẫu biểu và thời hạn bồi thường trung bình.
Bốn chỗ đó nên được đọc kỹ ngay trong buổi tư vấn, hỏi thật đến khi rõ từng vế, và giữ lại bản in điều khoản để đối chiếu sau. Gói nào giải thích được bốn điểm trên một cách thẳng thắn thường là gói đáng tin hơn gói chỉ nói tới giá.
Chốt ra sao cho hợp với chừng đường đi của bạn
Cách cân nhanh nhất: viết ra ba con số thực tế của chính bạn, gồm số cây số mỗi tuần, số lần chở người ngồi sau trong tháng, và giá trị hiện tại của chiếc xe. Ba con số này so với phí gói tự nguyện sẽ cho ra câu trả lời riêng của bạn, thay vì lời khuyên chung chung của người bán. Nhóm thường thấy đáng mua gồm người đi công tác xa bằng xe nhiều, người chạy phố giao hàng quanh năm, và người mới thuê xe dài hạn muốn giảm rủi ro tài chính giữa gói thuê.
Cũng lưu ý phần giấy tờ: giấy chứng nhận bảo hiểm tự nguyện nên được giữ chung với bộ giấy tờ xe, và khi thuê xe dài hạn, bạn nên hỏi cửa hàng xem gói hiện hành của xe là bắt buộc thôi hay đã có phần tự nguyện, để khỏi mua trùng. Quy định về mức trách nhiệm và phí bảo hiểm bắt buộc có thể thay đổi theo từng văn bản mới, nên trước khi chốt gói thêm, bạn nên đối chiếu thông tin mới nhất tại trang của Cục Cảnh sát giao thông https://www.csgt.vn/ hoặc văn bản chính thức của cơ quan quản lý.
Sau khi đã rõ phần pháp lý, nếu bạn đang cân nhắc giữa giữ xe cũ hay thuê xe theo tháng để giảm rủi ro, các bài trong nhóm an toàn pháp lý giải thích thêm về giấy tờ và trách nhiệm khi lưu thông, còn các gói thuê quanh Hà Nội được điểm qua trong nhóm thuê xe máy để bạn so sánh tổng chi phí thực của hai hướng đi.